

Jak wygląda ponadstuletni Fotoplastikon Warszawski? Zobacz niezwykłe urządzenie, przez które kolejne pokolenia oglądają fotografie z Warszawy i całego świata. fot. Aleksy Witwicki
Dziś wystarczy kilka kliknięć, żeby obejrzeć tysiące fotografii. Ponad 100 lat temu wyglądało to zupełnie inaczej. W samym centrum Warszawy działa niezwykłe miejsce, w którym zdjęcia ogląda się przez specjalne wizjery, a kolejne obrazy przesuwają się przed oczami niczym kadry z dawnego świata. Fotoplastikon Warszawski to prawdziwa podróż w czasie, okazja do poznania historii stolicy i atrakcja, której zdecydowanie warto dać szansę.
Spis treści
Zanim pojawiły się telewizory, komputery i smartfony, oglądanie fotografii mogło być prawdziwym wydarzeniem. Trzeba było usiąść przy specjalnym urządzeniu, przyłożyć oczy do wizjerów i pozwolić, by przed nami przesuwały się kolejne obrazy. Taką rozrywkę oferuje od ponad 120 lat Fotoplastikon Warszawski, który działa przy Alejach Jerozolimskich 51 już od 1905 roku.
Ukryty w oficynie zabytkowej kamienicy Hoserów fotoplastikon jest jednym z najciekawszych zabytków techniki w stolicy. Sercem placówki pozostaje urządzenie typu Kaiserpanorama, czyli duża, drewniana konstrukcja z miejscami do siedzenia i wizjerami rozmieszczonymi wokół mechanizmu.
Jak to działa? Widzowie oglądają fotografie stereoskopowe, czyli specjalnie przygotowane obrazy, które dzięki dwóm wizjerom sprawiają wrażenie trójwymiarowych. Budynki, ludzie i krajobrazy zyskują głębię. Zamiast patrzeć na płaski ekran, można odnieść wrażenie, że zagląda się przez okno do innej epoki.
Urządzenie przetrwało ponad sto lat, choć świat wokół niego zmienił się nie do poznania. W czasie okupacji Fotoplastikon służył między innymi jako miejsce konspiracyjnych spotkań. W 2008 roku opiekę nad nim przejęło Muzeum Powstania Warszawskiego.
Dziś nie znajdziemy tu multimedialnych instalacji ani efektów specjalnych. Jest drewniany mechanizm, stare fotografie i klimat, którego nie da się odtworzyć na ekranie. Trochę archaicznie? Właśnie dzięki temu z duszą.
Jak wygląda ponadstuletni Fotoplastikon Warszawski? Zobacz niezwykłe urządzenie, przez które kolejne pokolenia oglądają fotografie z Warszawy i całego świata.
fot. Aleksy WitwickiJeden cykl prezentacji obejmuje 48 fotografii, a pełny obrót mechanizmu trwa około 12,5 minuty. To wystarczy, by przenieść się do zupełnie innej rzeczywistości.
W zbiorach Fotoplastikonu znajduje się ponad 10 tysięcy fotografii stereoskopowych. Szczególnie interesujące są kadry dokumentujące dawną Warszawę. Można na nich zobaczyć ulice, których dzisiejszy wygląd trudno byłoby skojarzyć z tym sprzed kilkudziesięciu lat, nieistniejące budynki, dawne środki transportu i codzienne życie mieszkańców.
To trochę jak przeglądanie rodzinnego albumu, tyle że zamiast zdjęć bliskich oglądamy całe miasto. Możemy przyjrzeć się szczegółom, strojom, architekturze i miejscom, które znamy z codziennych spacerów. Fotografie pozwalają dostrzec, jak bardzo zmieniła się stolica.
Kolekcja obejmuje również obrazy z różnych zakątków świata. Tematy ekspozycji się zmieniają, dlatego nawet osoby, które już odwiedziły to miejsce, mogą znaleźć coś nowego. To propozycja na nieco inny spacer po Śródmieściu. Bez pośpiechu, bez kolejnego ekranu i z możliwością zobaczenia historii w naprawdę nietypowej formie.
Jak wygląda Fotoplastikon Warszawski i co czeka na odwiedzających? Zajrzyjcie do naszej galerii zdjęć!
Już od 13 listopada do 5 grudnia 2026 roku w Fotoplastikonie będzie można oglądać wystawę „To ma być to wielkie, obiecane jutro?! Warszawa na fotografiach z lat 90.”. Ekspozycja jest częścią XXI Festiwalu Warszawskiego Niewinni Czarodzieje, odbywającego się pod hasłem „Wszystkie nasze świry”.
Na stereoskopowych fotografiach Edwarda Hartwiga i Sylwestra Brauna „Krisa” zobaczymy stolicę w okresie transformacji ustrojowej. Warszawę pełną kontrastów, w której nowe inwestycje sąsiadowały z bazarowym handlem, a pierwsze billboardy i neony zmieniały miejski krajobraz.
Nie zabraknie charakterystycznych obrazków z tamtej dekady: handlu z łóżek polowych, blaszanych „szczęk” pod Pałacem Kultury i Nauki czy na Stadionie Dziesięciolecia. Do tego ortalionowe dresy, jeansy z wysokim stanem i fryzury, które dziś mogą wywołać uśmiech.
Dla jednych będzie to sentymentalna podróż do młodości, dla innych okazja, by zobaczyć Warszawę, którą znają jedynie z opowieści rodziców. Wystawę będzie można oglądać od 13 listopada do 5 grudnia, codziennie z wyjątkiem wtorków, w godzinach 10.00–18.00. Wstęp odbywa się w cenie biletu do Fotoplastikonu.
Fotoplastikon Warszawski mieści się przy Alejach Jerozolimskich 51 w Śródmieściu. Wejście prowadzi przez bramę zabytkowej kamienicy Hoserów, a następnie na podwórze i do oficyny. Rzut beretem od stacji Warszawa Śródmieście.
Placówka jest otwarta w poniedziałki oraz od środy do niedzieli w godzinach 10.00–18.00. We wtorki pozostaje zamknięta.
Ceny biletów:
Bilet normalny: 10 złotych.
Bilet ulgowy: 6 złotych.
Karta Warszawiaka: 8 złotych.
Czwartek: wstęp bezpłatny.
Jak wygląda ponadstuletni Fotoplastikon Warszawski! Zobacz niezwykłe urządzenie, przez które kolejne pokolenia oglądają fotografie z Warszawy i całego świata.
fot. Aleksy WitwickiTexto de Warszawa Nasze Miasto tal como lo publicó, leído de su página y mostrado aquí con el formato de El Autómata. El original, en warszawa.naszemiasto.pl · Volver a la noticia de El Autómata