

Cmentarz Służewski przy ulicy Wałbrzyskiej wieczorem, w blasku zniczy i świateł. Zobaczcie, jak wyglądała warszawska nekropolia w dzień Wszystkich Świętych. fot. Greta Sulik
Nie należy do największych warszawskich nekropolii, nie ma rozległych alei ani monumentalnych bram. Mimo to potrafi zrobić ogromne wrażenie. Wystarczy odwiedzić ją wieczorem, gdy setki zniczy rozświetlają nagrobki, a między drzewami i kamiennymi pomnikami panuje wyjątkowy spokój. W wieczór Wszystkich Świętych wybraliśmy się z aparatem na Cmentarz Służewski przy ulicy Wałbrzyskiej. Zobaczcie, jak wyglądał po zmroku.
Są miejsca, którym nie trzeba wielkich rozmiarów, by zapadały w pamięć. Cmentarz przy ulicy Wałbrzyskiej jest właśnie jednym z nich. Jego kameralny charakter sprawia, że wieczorny spacer nabiera szczególnego wymiaru. Wśród nagrobków migoczą płomienie zniczy, kwiaty zdobią mogiły, a światło świec delikatnie wydobywa z ciemności detale pomników.
W takiej scenerii łatwiej o chwilę zatrzymania. Nie ma pośpiechu, jest cisza, wspomnienia i pamięć o tych, którzy odeszli. Niektóre groby rozświetlają dziesiątki świateł, przy innych płonie tylko jeden znicz. Każdy z nich jest jednak znakiem, że ktoś wciąż pamięta.
Wieczorem Wszystkich Świętych nawet dobrze znane miejsca nabierają innego charakteru. Staraliśmy się uchwycić aparatem tę wyjątkową atmosferę i przypomnieć, że czasem najpiękniejsze obrazy kryją się z dala od największych i najbardziej znanych warszawskich nekropolii.
ZOBACZCIE, JAK WYGLĄDA CMENTARZ W WIECZÓR WSZYSTKICH ŚWIĘTYCH:
Miejscem naszego spaceru był Cmentarz Służewski przy ulicy Wałbrzyskiej. Nekropolia powstała około 1900 roku z inicjatywy księdza prałata Zygmunta Skarzyńskiego. Teren pod jej założenie ofiarował Ksawery Branicki. Początkowo cmentarz służył przede wszystkim mieszkańcom Mokotowa, jednak wraz z rozwojem tej części Warszawy zaczęto chować tu również mieszkańców Służewa. Dziś zajmuje niespełna cztery hektary i jest ważnym miejscem pamięci o historii stolicy.
Szczególne miejsce zajmuje kwatera wojenna. Spoczywa w niej 1717 ofiar kampanii wrześniowej z 1939 roku. To 493 rozpoznanych i 1224 nierozpoznanych żołnierzy Wojska Polskiego oraz osób cywilnych, które zginęły podczas nalotów i bombardowania broniącej się Warszawy.
Na cmentarzu znajdują się również groby 82 żołnierzy Armii Krajowej z pułku „Baszta”, poległych podczas Powstania Warszawskiego. Ich mogiły upamiętniono w kwaterze B.
Cmentarz Służewski przy ulicy Wałbrzyskiej wieczorem, w blasku zniczy i świateł. Zobaczcie, jak wyglądała warszawska nekropolia w dzień Wszystkich Świętych.
fot. Greta SulikNekropolia kryje także trudną historię powojenną. W latach 1945–1948 funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa potajemnie chowali na jej obrzeżach więźniów zamordowanych głównie w więzieniu przy ulicy Rakowieckiej. Władze więzienia dokonywały pochówków bez informowania zarządu cmentarza i bez przekazywania dokumentów zgonu. W kolejnych latach teren dawnych tajnych pochówków zasypano ziemią, a następnie zaczęto tam grzebać innych zmarłych.
W 2014 roku zespół Instytutu Pamięci Narodowej pod kierownictwem profesora Krzysztofa Szwagrzyka odnalazł na tak zwanym polu Bokusa szczątki 23 osób. Ze względu na późniejsze pochówki udało się wydobyć tylko cztery z nich. Badacze szacują, że pod współczesnymi grobami mogą znajdować się szczątki kolejnych ofiar komunistycznego terroru.
Dziś cmentarz przy Wałbrzyskiej jest miejscem pamięci o kilku pokoleniach Warszawiaków. W wieczór Wszystkich Świętych, wśród tysięcy świateł, szczególnie wyraźnie widać, jak ważne jest dla mieszkańców stolicy pielęgnowanie pamięci o tych, którzy odeszli.
Texto de Warszawa Nasze Miasto tal como lo publicó, leído de su página y mostrado aquí con el formato de El Autómata. El original, en warszawa.naszemiasto.pl · Volver a la noticia de El Autómata