Posłuchaj

Zostań subskrybentem
i słuchaj tego oraz wielu innych artykułów w pb.pl
Wątpliwości Prezesa UOKiK wzbudził sposób, w jaki cztery instytucje rozpatrywały reklamacje dotyczące tzw. nieautoryzowanych transakcji. Chodzi o sytuacje, w których pieniądze z rachunku klienta zostały pobrane bez jego zgody i wiedzy, np. w następstwie cyberataku lub kradzieży danych.
Jak poinformował urząd, ING Bank Śląski, Bank Ochrony Środowiska, Nest Bank i Plus Bank w wielu takich przypadkach odmawiały konsumentom zwrotu pieniędzy.
Nieautoryzowana transakcja. Kiedy bank musi zwrócić pieniądze?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami po zgłoszeniu nieautoryzowanej transakcji bank powinien niezwłocznie przywrócić rachunek do stanu, jaki istniałby, gdyby operacja nie została wykonana. Zwrot powinien nastąpić najpóźniej do końca następnego dnia roboczego po stwierdzeniu lub otrzymaniu zgłoszenia.
Od tej zasady istnieją wyjątki. Bank może wstrzymać zwrot, jeżeli ma udokumentowane podstawy, by podejrzewać oszustwo ze strony klienta, i poinformuje o tym na piśmie organy ścigania. Znaczenie ma również termin zgłoszenia – odpowiedzialność banku za nieautoryzowane transakcje jest co do zasady ograniczona do operacji zgłoszonych nie później niż w ciągu 13 miesięcy od ich obciążenia.
UOKiK wskazał, że wymienione banki sugerowały klientom, iż prawidłowe uwierzytelnienie operacji, np. poprzez wpisanie kodu PIN lub zatwierdzenie transakcji w aplikacji mobilnej, automatycznie oznacza zgodę na jej wykonanie i zwalnia bank z odpowiedzialności.
„Banki bezpodstawnie przerzucały też ciężar dowodu na konsumenta oraz twierdziły, że ewentualne odzyskanie pieniędzy jest możliwe wyłącznie poprzez działania organów ścigania” – wskazał urząd.
UOKiK: samo uwierzytelnienie transakcji nie wystarczy
Jak podkreślił prezes UOKiK Tomasz Chróstny, instytucje finansowe nie mogą uchylać się od odpowiedzialności poprzez automatyczne odrzucanie reklamacji i przenoszenie całego ciężaru udowodnienia winy na poszkodowanego klienta.
„Samo wykazanie przez bank, że transakcja została poprawnie uwierzytelniona to za mało, by odmówić zwrotu pieniędzy. Bank musi udowodnić, że to klient samodzielnie i świadomie autoryzował operację lub dopuścił się rażącego niedbalstwa” – zaznaczył Chróstny.
Decyzje Prezesa UOKiK zobowiązują ING Bank Śląski, Bank Ochrony Środowiska, Nest Bank i Plus Bank do zmiany dotychczasowych praktyk oraz usunięcia ich negatywnych skutków. Nowe procedury mają uwzględniać, że samo prawidłowe uwierzytelnienie transakcji nie przesądza o tym, że klient świadomie wyraził na nią zgodę.
Banki ponownie rozpatrzą reklamacje. Zwroty do końca 2027 r.
Obowiązki nałożone przez UOKiK obejmują również ponowną weryfikację reklamacji obecnych klientów, które banki rozpatrzyły negatywnie od 16 listopada 2022 r. Jeżeli ponowna analiza wykaże, że odmowa zwrotu była nieuzasadniona, instytucje będą musiały oddać konsumentom utracone pieniądze. Termin realizacji tych zobowiązań upływa 31 grudnia 2027 r.
Banki mają także poinformować byłych klientów, których reklamacje odrzucono, a które zostały zgłoszone po 15 listopada 2022 r., o możliwości ponownego rozpatrzenia sprawy i sposobie złożenia odpowiedniego wniosku.
Ponadto ING Bank Śląski, BOŚ, Nest Bank i Plus Bank muszą opublikować informacje o decyzjach Prezesa UOKiK na swoich stronach internetowych oraz powiadomić klientów za pośrednictwem aplikacji mobilnych. Do 30 kwietnia 2028 r. mają przekazać urzędowi informacje o wykonaniu nałożonych obowiązków.
Kolejne banki pod lupą UOKiK
To nie pierwsze decyzje urzędu dotyczące sposobu rozpatrywania reklamacji w sprawach nieautoryzowanych transakcji płatniczych. We wrześniu br. Prezes UOKiK zobowiązał do zmiany praktyk w tym zakresie również Alior Bank, mBank, BNP Paribas oraz Bank Millennium.
Tamte decyzje także nakładały na banki obowiązek ponownego przeanalizowania reklamacji klientów, które wcześniej zostały rozpatrzone negatywnie.