FIFA od pewnego czasu szuka rozwiązania dla rozgrywek, w których zastosowanie pełnego systemu VAR jest zbyt drogie lub skomplikowane. Jednym z pomysłów jest Football Video Support, czyli FVS. System testowany jest między innymi podczas młodzieżowych turniejów organizowanych przez FIFA. Korzystają z niego również uczestnicy mistrzostw świata U-17 kobiet w Maroku, gdzie rywalizuje reprezentacja Polski.
Trener ma dwa "challenge"
Największą zmianą jest oddanie części inicjatywy trenerom. W klasycznym systemie VAR dodatkowi sędziowie przez cały czas obserwują spotkanie i informują arbitra głównego o sytuacjach wymagających potencjalnej interwencji. W FVS zespołu sędziów VAR nie ma.
ZOBACZ WIDEO: Syn legendy Juventusu zachwycił. Co za gol 17-latka!
Każda drużyna rozpoczyna spotkanie z dwoma możliwościami zażądania wideoweryfikacji. Jeżeli trener uważa, że sędzia popełnił poważny błąd, może natychmiast po zdarzeniu zakręcić palcem w powietrzu i przekazać czwartemu arbitrowi specjalną kartę.
Zawodniczki również mogą zwrócić uwagę szkoleniowca na konkretną sytuację i poprosić go o reakcję. Ostatecznie to jednak trener - lub pod jego nieobecność najważniejszy członek sztabu znajdujący się w strefie technicznej - podejmuje decyzję o wykorzystaniu jednej z prób.
Następnie sędzia główny podchodzi do monitora i samodzielnie ogląda dostępne powtórki. Nie ma arbitra VAR, który wcześniej analizowałby zdarzenie i sugerował mu rozstrzygnięcie.
Jeżeli decyzja zostanie zmieniona zgodnie z wnioskiem zespołu, drużyna zachowuje możliwość kolejnej weryfikacji. Jeżeli sędzia podtrzyma pierwotne rozstrzygnięcie, jedna z prób przepada.
Jak FVS zadziałał w meczu Polek?
Na konkretny przykład działania systemu w meczu reprezentacji Polski nie trzeba było długo czekać. Już w 26. minucie spotkania z Brazylią Polki domagały się rzutu karnego. Selekcjonerka Paulina Kawalec zdecydowała się skorzystać z przysługującego jej prawa do wideoweryfikacji.
Sędzia podeszła do monitora i obejrzała dostępne powtórki. Ostatecznie nie zmieniła jednak swojej decyzji. Analiza wykazała, że interweniująca w polu karnym Brazylijka trafiła w piłkę, dlatego reprezentacja Polski nie otrzymała jedenastki.
Ponieważ challenge Polek okazał się nieskuteczny, zespół stracił jedną z dwóch przysługujących mu możliwości zażądania wideoweryfikacji. Ale jeszcze przed końcem pierwszej połowy Polki zdecydowały się skorzystać z challenge'u drugi raz. Znów chodziło po podejrzenie rzutu karnego. I znów, jak przy pierwszym challenge'u, analiza ciągnęła się w nieskończoność, operator powtórek długo nie mógł zatrzymać odwijania na właściwej sytuacji i dobrać właściwe ujęcie.
Wydawało się, że przy tym drugim challenge'u były większe podstawy, by dyktować rzut karny, ale sędzie analizujące powtórkę uznały inaczej. Tak trenerka Polek wykorzystała pulę powtórek na żądanie i nie mogła już poprosić o sprawdzenie sytuacji z ostatnich minut meczu, gdy Khaillany Ranifah wydawała się faulować wychodzącą na czystą pozycję Nikolę Gałuszkę.
Te sytuacje dobrze pokazały specyfikę FVS. System korzysta z mniejszej liczby kamer niż klasyczny VAR, dlatego sędzia nie zawsze otrzymuje kilka idealnych ujęć zdarzenia z różnych perspektyw. W niektórych przypadkach powtórki pokazywane na monitorze mogą wyglądać wręcz zaskakująco ubogo w porównaniu z tym, do czego przyzwyczaił kibiców VAR w największych rozgrywkach. Na dodatek dostępne nagrania nie zawsze są w stanie wyjaśnić sytuację - a często wręcz ją komplikują.
Nie można sprawdzić wszystkiego
FVS nie daje trenerom możliwości kwestionowania każdej decyzji arbitra. Zakres wideoweryfikacji jest ograniczony podobnie jak przy klasycznym VAR.
System może zostać wykorzystany przy sytuacjach dotyczących gola lub jego nieuznania, rzutu karnego, bezpośredniej czerwonej kartki oraz ukarania niewłaściwej zawodniczki.
Nie można więc zażądać powtórki tylko dlatego, że trener nie zgadza się z decyzją dotyczącą zwykłego faulu czy żółtej kartki.
FIFA podkreśla przy tym, że Football Video Support nie powinien być nazywany tańszą wersją VAR-u. - FVS jest narzędziem wspierającym sędziów w rozgrywkach dysponujących mniejszymi środkami i mniejszą liczbą kamer. Nie należy postrzegać go jako VAR-u ani jego zmodyfikowanej wersji, ponieważ nie ma sędziów wideo monitorujących każde zdarzenie - tłumaczył Pierluigi Collina, przewodniczący Komisji Sędziowskiej FIFA.
Tańszy system ma swoją cenę
FVS ma jednak bardzo istotne ograniczenie. Jednym z powodów, dla których jego zastosowanie jest znacznie tańsze od klasycznego VAR-u, jest możliwość funkcjonowania przy zdecydowanie mniejszej liczbie kamer. I właśnie wtedy zaczynają się problemy.
Przy klasycznym VAR sędziowie zazwyczaj dysponują wieloma ujęciami tej samej sytuacji. Mogą obejrzeć zdarzenie z różnych stron, zatrzymać obraz i znaleźć perspektywę, która pozwala dokładnie ocenić kontakt zawodników.
W FVS takiego komfortu często nie ma. Arbiter musi podejmować decyzję na podstawie materiału, który jest dostępny. Czasami oznacza to jedno lub kilka ujęć, które wcale nie pokazują spornej sytuacji w idealny sposób.
Może więc dojść do dość kuriozalnej sytuacji: trener wykorzystuje jedną ze swoich prób, sędzia zostaje wezwany do monitora, a następnie ogląda powtórkę z perspektywy, która niewiele wyjaśnia. Sam fakt uruchomienia wideoweryfikacji nie oznacza bowiem, że technologia dostarczy rozstrzygający obraz.
To jeden z największych kompromisów wpisanych w cały projekt. FVS daje dostęp do powtórek rozgrywkom, które bez niego prawdopodobnie nie miałyby żadnego systemu wideoweryfikacji, ale jednocześnie nie zapewnia jakości obrazu i liczby dostępnych perspektyw znanych z największych lig czy Ligi Mistrzów.
FIFA chce tańszej alternatywy
Za całym pomysłem stoją przede wszystkim koszty. Klasyczny VAR wymaga odpowiedniej liczby kamer, infrastruktury technicznej oraz dodatkowego zespołu sędziowskiego.
FVS ma być znacznie prostszy i tańszy. Dzięki temu z wideoweryfikacji mogłyby korzystać również ligi kobiece, młodzieżowe oraz niższe poziomy rozgrywkowe, dla których pełny system VAR jest obecnie zbyt kosztowny.
Testy nie ograniczają się już wyłącznie do turniejów FIFA. FVS trafił między innymi do włoskiej Serie C, hiszpańskiej Liga F i Primera Federación oraz rozgrywek w Brazylii.
FIFA zbiera doświadczenia i dane, a zainteresowanie systemem mają wyrażać kolejne federacje.
Mecz reprezentacji Polski U-17 z Brazylią jest więc nie tylko walką o kolejną rundę mistrzostw świata. To również jeden z testów rozwiązania, które w przyszłości może znacząco zmienić sposób korzystania z powtórek w rozgrywkach, których nie stać na klasyczny VAR.