Trump, Xi i Putin szykują historyczne spotkanie. Stawką handel, wojny i globalne wpływy · XYZ · El Autómata
Lunes, 16 de noviembre de 2026
Portada de las 21:50
Todos los periódicos y la radio, en unoEscrito por IA a partir de 18 medios · Cómo se hace
Edición Polonia
XYZ · texto original · Świat
Trump, Xi i Putin szykują historyczne spotkanie. Stawką handel, wojny i globalne wpływy
Do Azji zjeżdżają przywódcy ponad 20 państw, by rozmawiać o handlu, technologii i bezpieczeństwie w cieniu globalnych konfliktów. Największe emocje budzi zapowiadane spotkanie liderów USA, Chin i Rosji. Czy trzy mocarstwa są w stanie się porozumieć, czy skończy się na demonstracji siły?
Foto: vía XYZ
Tomasz Augustyniak · XYZPublicado 16 nov, 05:15Ver en xyz.pl
Kto z kim spotka się w tym tygodniu w Shenzhen i Manili i co jest w agendzie rozmów.
Czy dojdzie do planowanego szczytu Trumpa, Xi i Putina, jakie cele mają Waszyngton, Moskwa i Pekin oraz dlaczego porównania z konferencją jałtańską są naciągane.
Co realnie mogą osiągnąć przywódcy, a o czym nie zamierzają rozmawiać.
Wojny w Ukrainie, Iranie oraz Birmie, napięcia na Morzu Południowochińskim, pokój na Półwyspie Koreańskim, regulacje AI, wolny handel, łańcuchy dostaw, bezpieczeństwo energetyczne i krytyczne minerały – to lista tematów rozmów najważniejszych światowych liderów. Na agendzie szczytów Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) i Wspólnoty Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC), które potrwają do 19 listopada, znalazły się handel, technologie oraz główne światowe konflikty.
Do Manili na Filipinach i Shenzhen w Chinach zjeżdżają najważniejsi światowi przywódcy największych krajów. Wśród nich są Stany Zjednoczone, Chiny, Indie, Rosja, Japonia, Korea Południowa, Australia, Kanada i Brazylia. Biały Dom poinformował w piątek 13 listopada, że w najbliższy czwartek w Shenzhen ma dojść do trójstronnego spotkania Donald Trump – Xi Jinping – Władimir Putin. W weekend potwierdził to także Kreml, a w poniedziałek rano – Pekin.
Obawy przed powstaniem triumwiratu wyrażali wcześniej europejscy politycy, w tym prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski i szef polskiego MSZ Radosław Sikorski. Ostrzegali przy tym przed podziałem światowych wpływów przez trzy nuklearne mocarstwa w ramach „drugiej Jałty”. To odniesienie do konferencji jałtańskiej z 1945 r., która przeszła do historii jako symbol podziału powojennej Europy.
Analitycy oceniają jednak, że dziś zagrożenie takim scenariuszem jest niewielkie. Z powodu rozbieżnych interesów spotkanie prawdopodobnie przyniesie więcej symboli niż konkretnych ustaleń.
Warto wiedzieć
Rozmowy w Shenzhen i Manili
W Manili w dniach 15–17 listopada trwają spotkania regionalnych i światowych przywódców. Donald Trump ma przylecieć na Filipiny we wtorek na rozmowy z państwami Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN). Największymi gospodarkami regionu są Indonezja, Singapur, Tajlandia i Wietnam. We wtorek w Manili przywódcy USA, Japonii, Indii i Australii mają rozmawiać w formacie zgrupowania QUAD. Rozmowy mają dotyczyć bezpieczeństwa szlaków żeglugowych i dostaw surowców krytycznych. QUAD uchodzi za przeciwwagę dla Pekinu.
Z filipińskiej stolicy część przywódców poleci do Shenzhen w południowych Chinach. W dniach 18–19 listopada odbędzie się tam szczyt APEC – Wspólnoty Gospodarczej Azji i Pacyfiku. Spotkania mogą posłużyć do przedłużenia rozejmu handlowego USA-Chiny, który wygasa w styczniu 2027 r. Waszyngton i Pekin będą też rozmawiać o eksporcie amerykańskiej soi, samolotów Boeinga i o metalach ziem rzadkich. Mimo zabiegów Donalda Trumpa Chiny nie są zainteresowane negocjacjami w sprawie zmniejszenia arsenałów jądrowych.
Oprócz liderów państw regionu oraz USA, Chin i Rosji w azjatyckich spotkaniach biorą udział premier Indii Narendra Modi, szefowa rządu Japonii Sanae Takaichi, prezydent Korei Południowej Lee Jae Myung, premierzy Kanady Mark Carney i Australii Anthony Albanese, prezydenci Brazylii Luiz Inácio Lula da Silva i Meksyku Claudia Sheinbaum. W Manili są także szef rosyjskiej dyplomacji Siergiej Ławrow, sekretarz generalny ONZ António Guterres oraz dyrektor zarządzająca MFW Kristalina Georgiewa.
XYZ
Nic o Europie bez Europy?
Na „Jałcie 2.0” – czyli podzieleniu światowych wpływów z Trumpem i Xi – najbardziej zależałoby Władimirowi Putinowi. To Rosja pierwsza wysunęła propozycję trójstronnego szczytu. Putin chciałby negocjować koniec wojny z Ukrainą na warunkach korzystnych dla Moskwy. Europejscy politycy, w tym szef polskiej dyplomacji Radosław Sikorski, wskazują jednak, że pozycja Rosji jest nieporównywalnie słabsza niż w 1945 r., więc do takiego układu prawdopodobnie nie dojdzie. Sikorski przypomniał, że pierwsza Jałta uznała kontrolę ZSRR nad ziemiami zajętymi przez Armię Czerwoną. Jak dodał, dziś Putin chce otrzymać w prezencie ukraińskie terytoria, których sam nie potrafi podbić.
„Nowej Jałty” prawdopodobnie nie będzie także dlatego, że nie życzą sobie tego Chiny. Xi Jinping pod koniec października miał zapewnić prezydenta Niemiec Franka-Waltera Steinmeiera, że rozmowy w Shenzhen nie będą dotyczyły Ukrainy. Europejczycy muszą jego zdaniem uczestniczyć w ewentualnych negocjacjach.
Administracja Trumpa zapowiedziała, że amerykański prezydent chce poruszyć kwestię redukcji arsenałów jądrowych oraz wojny w Iranie. Anonimowy wysoki urzędnik, cytowany przez agencję Associated Press, powiedział, że o Ukrainie w tym gronie Trump rozmawiać nie będzie. Trump potrzebuje jednak medialnego sukcesu po tym, jak republikanie stracili obie izby Kongresu w wyborach połówkowych 3 listopada.
Xi tymczasem balansuje, bo spotkanie przy tym samym stole z Trumpem i Putinem może przyćmić rolę Chin jako gospodarza APEC. Chińskie MSZ wyraźnie odrzuciło też ofertę rozmów rozbrojeniowych twierdząc, że nie jest sprawiedliwa, rozsądna ani realistyczna. USA i Rosja mają w swoich arsenałach po ponad 5 tys. głowic, podczas gdy Chiny dysponują nieco ponad 600 sztukami – to wyliczenia amerykańskiego Pentagonu. Pekin od lat powtarza, że to dwa pozostałe mocarstwa powinny ciąć zapasy broni nuklearnej jako pierwsze.
Autorytarny sojusz?
Dr Alicja Bachulska, analityczka w European Council on Foreign Relations, oceniła w tekście dla Lowy Institute, że trójstronny szczyt daje Pekinowi niewiele. Może za to zaszkodzić jego i tak słabnącym relacjom z Europą. Nawet czysto symboliczne spotkanie wzmocni przekonanie, że Chiny pomagają obejść Europę w rozmowach o sprawach kluczowych dla jej przyszłości.
Prof. Hoo Tiang Boon z Nanyang Technological University w Singapurze, specjalista do spraw chińskiej polityki zagranicznej, wskazuje na kolejną sprzeczność. Trójstronne spotkanie „w pewnym sensie przeczy chińskiemu poparciu dla multilateralizmu” – powiedział agencji Associated Press.
Cytowany przez stację Al Jazeera Simon Mabon, badacz polityki międzynarodowej z Lancaster University, spodziewa się imponujących sesji zdjęciowych i mnóstwa bombastycznej retoryki Trumpa. Jego zdaniem przywódcy nie zakończą wojen w Iranie i Ukrainie – ani razem, ani osobno.
Analitycy waszyngtońskiego think tanku Brookings Institution wskazują jednak, że spotkanie trzech przywódców będzie symbolizowało „sojusz między Stanami Zjednoczonymi a czołowymi mocarstwami autorytarnymi”. Taka relacja między nimi dawniej była nie do pomyślenia i może przyspieszyć rozpad zachodnich sojuszy.
Funkcjonariusze patrolują teren w pobliżu instalacji promującej szczyt APEC w Chinach, niedaleko Międzynarodowego Centrum Kongresowego Qianhai w Shenzhen na południu kraju. Szczyt ma się odbyć w dniach 17–19 listopada. Wydarzenie zgromadzi przedstawicieli świata biznesu z regionu Azji i Pacyfiku. Najbardziej wyczekiwane jest jednak kuluarowe spotkanie przywódców USA, Chin oraz Rosji. Fot. Cheng Xin/Getty Images
O co chodzi Chinom?
Pekin chce pokazać Shenzhen jako symbol chińskiej transformacji gospodarczej i podkreślić swoją ofertę dla reszty Azji. 18-milionowe Shenzhen z rybackiej osady stało się globalnym ośrodkiem technologii. Dziś mieszczą się tam siedziby Huawei, Tencent i budującego samochody elektryczne koncernu BYD. Hasłem chińskiego przewodnictwa w APEC jest budowa regionalnej wspólnoty Azji. Pekin stawia na otwartość, innowacje i współpracę. Chiny konsekwentnie budują wizerunek obrońcy wolnego handlu. Zależy im też na utrzymaniu rozejmu z USA. Wśród konkretnych ustaleń szczytów mają być ułatwienia celne handlowe i integracja technologiczna regionu. Brookings Institution wskazuje też, że w relacji z USA Pekin może się zgodzić na otwarcie nowych kanałów komunikacji na wypadek nieporozumień militarnych oraz w dziedzinie cyberbezpieczeństwa i AI.
W czipach i na morzu bez zmian?
Wspólnie z Trumpem do Chin ma polecieć miliarder Elon Musk. Właściciel firm Tesla i SpaceX nie weźmie jednak udziału w rozmowach z Xi Jinpingiem – napisała agencja AFP, powołując się na wysokich urzędników w Białym Domu. Amerykańska delegacja nie planuje rozmów na temat ograniczeń w eksporcie za Wielki Mur zaawansowanych czipów. Poza agendą ma pozostać także niedawna afera obyczajowo-szpiegowska, która zakończyła się dymisją prezesa koncernu Nvidia Jensena Huanga.
Bez zmian także na strategicznym Morzu Południowochińskim, które Chiny i USA postrzegają całkowicie inaczej. Pekin rości sobie wyłączne prawa do obszarów, które według Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza należą do sąsiednich krajów lub są wodami międzynarodowymi.
W niedzielę szefowa MSZ Filipin Theresa Lazaro przyznała, że wbrew ASEAN i Chiny nie osiągnęły planu porozumienia w sprawie kodeksu postępowania na Morzu Południowochińskim. Dokument negocjowany od 2018 r. miałby pomóc w uniknięciu niebezpiecznych incydentów na spornych wodach.
Światowi przywódcy, którzy w tym tygodniu spotykają się w Azji, starają się zapewnić swobodę globalnego handlu i wymiany technologicznej w cieniu konfliktów i rywalizacji największych mocarstw. Rozmowy posłużą raczej do zarządzania różnicami niż do ich zmniejszenia.
W poniedziałek rano Pekin potwierdził, że w czwartek ma dojść do trójstronnego spotkania Donalda Trumpa, Xi Jinpinga i Władimira Putina. Analitycy oceniają, że spotkanie będzie raczej symbolem niż sposobnością do podziału świata na strefy wpływów – m.in. z powodu słabości Rosji i rozbieżności interesów. Chiny były początkowo niechętnie wspólnemu spotkaniu trzech przywódców, ponieważ zależy im na utrzymaniu poprawnych relacji z Europą. Taki szczyt może zaszkodzić tym relacjom i stworzyć wrażenie, że USA i dwa autorytarne mocarstwa zawierają sojusz, co może osłabić relacje między Waszyngtonem a pozostałymi zachodnimi stolicami.
Rozmowy w Shenzhen mogą posłużyć do przedłużenia rozejmu handlowego USA-Chiny. Pekin może się też zgodzić na nowe kanały komunikacji z Waszyngtonem na wypadek nieporozumień militarnych i w dziedzinie cyberbezpieczeństwa oraz AI. Nie jest jednak zainteresowany forsowaną przez USA redukcją liczby głowic nuklearnych. Z doniesień agencji wynika, że nie będzie rozmów o dodatkowych ograniczeniach w eksporcie amerykańskich czipów. Zmianie nie ulegnie także konflikt na Morzu Południowochińskim, o które Pekin spiera się z sąsiadami. Strony nie osiągnęły porozumienia w sprawie kodeksu postępowania na spornych wodach.