Posłuchaj

Zostań subskrybentem
i słuchaj tego oraz wielu innych artykułów w pb.pl
Agencje ratingowe coraz bardziej sceptycznie patrzą na Polskę. Wieczorem w piątek, 6 listopada, agencja S&P Global Ratings ogłosiła, że obniża długoterminowy rating Polski do poziomu A-. W walucie obcej utrzymała go na takim poziomie. Perspektywy obu ratingów obniżono do negatywnej ze stabilnej.
"Korekta perspektywy odzwierciedla zwiększone ryzyko, że gwałtownie rosnące zadłużenie Polski może ograniczyć zdolność rządu do reagowania na wstrząsy gospodarcze i negatywnie wpłynąć na wzrost gospodarczy" - napisano w raporcie S&P.
Polska wśród liderów wzrostu długu
S&P prognozuje, że do 2029 r. dług netto Polski przekroczy 70 proc. PKB, czyli wzrośnie o ponad 20 pkt proc. w ciągu pięciu lat.
"Takie pogorszenie sytuacji budżetowej należy do najpoważniejszych na świecie" - pisze agencja.
Powody wzrostu długu to wysokie wydatki na obronność, a także rosnące wydatki socjalne i znaczne koszty wynagrodzeń w sektorze publicznym.
Agencja może obniżyć rating Polski, jeżeli trwałe nierównowagi fiskalne i przyrost długu, przy komplikacjach związanych z polaryzacją polityczną, skutkowałyby podwyższonymi ryzykami dla wzrostu gospodarczego poprzez niższe zaufanie inwestorów, wyższe koszty pożyczkowe lub mocne i wymuszone dostosowanie fiskalne.
Niższy rating mógłby również wynikać z ewentualnej eskalacji wojny Rosji z Ukrainą, co mogłoby wywrzeć presję na finanse publiczne Polski i perspektywy wzrostu, przy podwyższonych ryzykach dla bezpieczeństwa.
Rewizja perspektywy ratingu do stabilnej byłaby możliwa, gdyby polski rząd podjął kroki zmierzające do trwałego i znacznego ograniczenia dużych deficytów fiskalnych, co wywołałoby stopniową redukcję zadłużenia, przy uniknięciu znacznych skutków dla wzrostu gospodarczego.
MF o decyzji S&P: prowadzenie polityki gospodarczej przed wyborami jest utrudnione
Ministerstwo Finansów zwróciło uwagę w komunikacie, że zmiana perspektywy odzwierciedla podwyższone ryzyko, że gwałtownie rosnące zadłużenie Polski może ograniczyć zdolność rządu do reagowania na wstrząsy oraz negatywnie wpłynąć na wzrost gospodarczy. Zaznaczyło przy tym, że w okresie poprzedzającym wybory parlamentarne prowadzenie polityki gospodarczej pozostaje utrudnione.
„Agencja wskazuje, że rząd pod kierownictwem premiera Donalda Tuska wciąż napotyka przeszkody w realizacji swoich założeń legislacyjnych oraz planów konsolidacji fiskalnej, co wynika z przysługującego prezydentowi Karolowi Nawrockiemu prawa weta” - napisało MF.
„Pomimo prezydenckich wet będziemy kontynuować działania wzmacniające finanse państwa” - oznajmił we wpisie na portalu X minister finansów Andrzej Domański.
🇵🇱 Agencja S&P utrzymała rating Polski na poziomie A-, obniżając jednak jego perspektywę do negatywnej.
W uzasadnieniu decyzji czytamy wprost:
„Rząd premiera Donalda Tuska napotyka ograniczenia w realizacji swoich planów legislacyjnych i konsolidacji finansów publicznych ze względu na weta prezydenta Karola Nawrockiego, politycznie związanego z opozycyjnym Prawem i Sprawiedliwością (PiS)”.
Pomimo prezydenckich wet będziemy kontynuować działania wzmacniające finanse państwa 🇵🇱.
— Andrzej Domański (@Domanski_Andrz) November 6, 2026
Nadchodzące wybory nie pomagają
Agencja wskazuje, że przed wyborami parlamentarnymi w 2027 r. mało prawdopodobna jest znacząca konsolidacja budżetowa, a deficyt sektora general government szacowany jest przez S&P na 7,1 proc. PKB w 2027 r. (aktualna prognoza MF to 6,7 proc.) i 6,2 proc. w 2028 r.
"Rząd Polski może być zmuszony do gwałtownej konsolidacji budżetowej w latach 2029 i 2030 – ze względu na zbliżające się konstytucyjne limity zadłużenia – o ile rosnące koszty finansowania nie spowodują wcześniejszych, wymuszonych przez rynek korekt fiskalnych. Oba scenariusze będą prawdopodobnie wiązały się z recesją i negatywnie wpłyną na perspektywy wzrostu gospodarczego" - dodano.
Obniżenie ratingów w walucie krajowej, które obecnie odpowiadają ratingom w walucie obcej, odzwierciedla zmniejszoną elastyczność instytucjonalną i fiskalną Polski.
"Biorąc pod uwagę znaczne nierównowagi fiskalne oraz wyzwania instytucjonalne związane z kształtowaniem decyzji politycznych, uważamy, że gotowość i zdolność rządu do obsługi długu w walucie krajowej są obecnie na tym samym poziomie, co w przypadku długu w walucie obcej. Nasze prognozy budżetowe są obecnie gorsze niż wcześniej przewidywano, a odnotowujemy również historię niedotrzymywania celów budżetowych w ostatnim czasie w trudnym otoczeniu politycznym, co potwierdza naszą ocenę zmniejszonej elastyczności budżetowej Polski" - napisano.
Moody's wcześniej obniżyło rating Polski
W połowie września inna agencja ratingowa, Moody's, obniżyła rating Polski z A2 do A3. To siódmy poziom od góry w 21-stopniowej skali - poziom taki, jak np. Portugalia i Słowacja. Na tym samym poziomie (choć nazywanym A-) ocenia Polskę trzecia agencja, Fitch. W jej przypadku perspektywa ratingu Polski jest jednak negatywna, tymczasem w przypadku Moody's po obniżce - stabilna.
„Obniżenie ratingu Polski do poziomu A3 odzwierciedla nasze oczekiwania dotyczące trwałego pogorszenia się kondycji fiskalnej kraju. Utrzymują się wysokie deficyty fiskalne, co prowadzi do znacznego wzrostu długu publicznego i – w połączeniu z rosnącymi kosztami obsługi zadłużenia – osłabia wskaźniki zdolności obsługi długu” - napisano w raporcie Moody's.
Moody's spodziewa się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych pozostanie na wysokim poziomie około 7 proc. PKB zarówno w 2026, jak i 2027 r. Agencja uważa, że będzie to miało miejsce mimo utrzymującego się silnego wzrostu gospodarczego. Wśród przyczyn wysokiego deficytu wymienia rosnące koszty opieki zdrowotnej, duże inwestycje publiczne oraz wydatki socjalne i obronne.
W efekcie Moody’s prognozuje dalszy wzrost zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych. Według agencji dług ma wzrosnąć z 59,7 proc. PKB w 2025 do 68,9 proc. PKB w 2027 r.
„Ponadto oceniamy, że skuteczność polityki fiskalnej uległa osłabieniu, co wynika z procyklicznego nastawienia budżetowego w ostatnich latach oraz ograniczonej gotowości lub zdolności polskich władz do odbudowy buforów budżetowych w okresie sprzyjającej koniunktury gospodarczej. Skuteczność krajowych ram fiskalnych w Polsce również uległa osłabieniu, ponieważ coraz większa część narastającego zadłużenia powstaje poza zakresem krajowej reguły zadłużenia” - napisali analitycy Moody's.