Posłuchaj

Zostań subskrybentem
i słuchaj tego oraz wielu innych artykułów w pb.pl
Po piątkowej eksplozji zacietrzewienia dwóch stron sporu w sprawie Trybunału Konstytucyjnego (TK) można całkiem realnie spodziewać się w najbliższych dniach ważnych politycznych inicjatyw. Trybuna protestacyjna przed siedzibą TK zgromadziła szefów wszystkich partii opozycyjnych – Jarosława Kaczyńskiego, Krzysztofa Bosaka, Sławomira Mentzena, Grzegorza Brauna. Wizerunkowo ciut oddzielnie, ale zjawił się także Mateusz Morawiecki. Wszystkich jednoczyło nośne hasło „Obalić Tuska!”.
Może być konstruktywne wotum nieufności
W czwartek-piątek, 5-6 listopada odbywa się kolejne posiedzenie Sejmu. Logicznym następstwem awantury o TK będzie pierwszy w obecnej kadencji wniosek opozycji o wyrażenie wotum nieufności całej Radzie Ministrów. Dotychczasowe dotyczyły tylko pojedynczych ministrów i nie miały szans powodzenia. Wniosek o tzw. konstruktywną wymianę rządu wymaga jedynie 46 podpisów posłów na zebranie których wystarczy kilka minut. Zaporowym progiem arytmetycznym jest wymaganie uzyskania co najmniej 231 głosów, czyli identycznie jak przy wotum nieufności dla ministra.
Poważniejszym problemem jest wskazanie przez wnioskodawców imiennie akceptowalnego kandydata na nowego premiera, albowiem głosowanie odbywa się tylko jedno, rozstrzyga oba połączone wątki. Konstruktywne wotum bywało już ćwiczone, na przykład w 2013 r. PiS usiłowało w takim trybie usunąć z premierostwa Donalda Tuska i obsadzić Piotra Glińskiego, wynik wtedy brzmiał 137:236, przy 41 posłach wstrzymujących się i 46 niegłosujących. Teraz np. Mateusz Morawiecki rzucił pomysł zgłoszenia… Marka Jurka, emerytowanego byłego marszałka Sejmu, ale to raczej polityczny żart.
Premier może wykonać ruch wyprzedzający
Jeśli opozycja się na wniosek nie zdecyduje, to rozładowujący sytuację ruch mógłby wykonać sam Donald Tusk. Procedurą odwrotną byłby jego wniosek o wyrażenie Radzie Ministrów wotum zaufania. Od poprzedniego wariantu różni się istotnie w dwóch punktach. Wymagana większość jest znacznie niższa, wystarcza zwykła przy obecności połowy Sejmu, a poza tym nie jest wskazywany hipotetyczny kolejny premier. Taki chwyt bywał już kiedyś ćwiczony, zarówno przez Donalda Tuska, jak też Mateusza Morawieckiego. Notabene premierzy takie wnioski zgłaszają zwykle z zaskoczenia, dosłownie w dniu głosowania, gdy pozytywny wynik jest pewny i gwarantuje im umocnienie politycznej pozycji. Porażka wotum zaufania oczywiście oznacza natychmiastową dymisję rządu. Nie wiemy, na co premier się zdecyduje, na razie w sobotni wieczór skorzystał z ustawowej możliwości wygłoszenia telewizyjnego orędzia z przesłaniem pod adresem strony prawicowej „No pasarán!” – że zapożyczę od klasyczki Dolores Ibárruri.
Opcja atomowa czy wyciąganie pojedynczych posłów
Przypomnę jeszcze jedną możliwość, parlamentarną opcję atomową. Sejm może z własnej inicjatywy skrócić swoją kadencję – co z automatu obejmuje także Senat – uchwałą podjętą większością co najmniej dwóch trzecich ustawowej liczby posłów, czyli co najmniej 307. głosami. Nie jest to niemożliwe, w dziejach III RP raz się tak zdarzyło w 2007 r., w połowie kadencji, ale do zgodności doszły niemal wszystkie ówczesne sejmowe partie, każda z innymi nadziejami. Konfederacja zapowiada zgłoszenie takiej inicjatywy, ale obecnie skrócenie kadencji o rok to wyłącznie propagandowa mrzonka.
Opozycja realistycznie zdaje sobie jednak sprawę, że „obalenie Tuska” w tej kadencji jest arytmetycznie niemożliwe. Warunek konieczny to wyciągnięcie jakichś parlamentarzystów z tzw. konsorcjum 15 października. Prawa strona Sejmu w pierwszej kolejności marzy o 32 szablach Polskiego Stronnictwa Ludowego, w drugiej zaś choćby o którymś z 15-osobowych klubów – Polski 2050 lub Centrum. Prawdopodobieństwo politycznej wolty któregoś z tych małych środowisk jest jednak zerowe, choćby dlatego że na ostatni rok kadencji absolutnie im się to nie opłaca. Sondaże obu partii szorują po dnie i lepiej im się kalkuluje dotrwać pod przewodem Donalda Tuska na dotychczasowych stołkach ministerialnych i wiceministerialnych.
Władysław Kosiniak-Kamysz nie zmieni frontu
W ewentualnej procedurze konstruktywnego wotum nieufności zgłoszenie obecnie przez PiS premierowskiej kandydatury np. Przemysława Czarnka nie wchodzi w grę. Przywołany sprzed lat Piotr Gliński zgłaszany był zastępczo, po zwycięskich dla PiS wyborach w 2015 r. nie otrzymał przecież głównego steru, a jedynie tytuł wicepremiera. Dlatego z kręgów PiS regularnie rozchodzi się kuszenie premierostwem… Władysława Kosiniaka-Kamysza. Taka absurdalna hipoteza dotyczyła m.in. krótkiego widzenia wicepremiera z Donaldem Trumpem w marcu przy okazji wojskowej uroczystości orderowej w Białym Domu. Prezes PSL wręcz fantastycznie czuje się na stanowisku ministra obrony narodowej, notabene niedawno byłem na uroczystości, gdy kompania honorowa odkrzyknęła mu „Czołem panie premierze!”, skracając tytuł o to drobne wice. Władysławowi Kosiniakowi-Kamyszowi naprawdę do politycznego szczęścia niczego więcej nie potrzeba.
Co wynikło z konsultacji u prezydenta
Sobotnie rozmowy Karola Nawrockiego z delegacjami partii w sprawie pata w TK nic nie dały. Koalicja Obywatelska, Lewica oraz Centrum w ogóle do pałacu nie przyszły, zaś szefowie PSL i Polski 2050 potwierdzili konieczność uznania przez prezydenta prawidłowości wszystkich dokonanych przez Sejm w tym roku wyborów sędziów.
Prawicowa opozycja dokładnie odwrotnie – utwierdziła Karola Nawrockiego w konieczności twardego trzymania się wersji, że wszystkie ślubowania złożone przez pięcioro sędziów w Sejmie, a nie pod prezydenckim żyrandolem, to fikcja. Kolejny raz zgłoszone zostały przez niektóre partie znane już pomysły tzw. resetu, który wymagałby zmiany Konstytucji RP. W obecnej atmosferze ostrej konfrontacji kompromisowe poprawienie jej tekstu jest jednak niemożliwe, a już na pewno nierealne przed wyborami.