Mecz z przerwą w schronie. Tak wygląda piłka 20 kilometrów od linii frontu · WP SportoweFakty · El Autómata
Lunes, 16 de noviembre de 2026
Portada de las 22:25
Todos los periódicos y la radio, en unoEscrito por IA a partir de 18 medios · Cómo se hace
Edición Polonia
WP SportoweFakty · texto original
Mecz z przerwą w schronie. Tak wygląda piłka 20 kilometrów od linii frontu
Trener Dynama Kijów Maciej Kędziorek ma swój rytuał. Zakrywa okna podwójnie: firanką i zasłoną. Robi to zawsze przed snem. Czuje się wtedy spokojniej. Mówi, że w przypadku wybuchu, przynajmniej część stłuczonych szyb nie wpadnie do środka.
- Maciek, słuchaj. W Polsce były testy alarmów przeciwbombowych. Dostajemy alerty w wiadomościach SMS.
Mężczyzna w krótkich, nieco siwawych już włosach, z lekko postawioną grzywką, w niebieskim dresie z inicjałami "MK", przechadza się po pokoju i słucha. Żeby podkreślić powagę sytuacji, kobieta kilka razy powtarza tę informację. - Słyszeliśmy syreny, wszędzie je było słychać, wiesz Maciek? - wyraźnie się denerwuje.
Z drugiej strony słuchawki cisza. Wiadomość z Otwocka pod Warszawą nie wywołuje spodziewanej reakcji. Bo niby jak ma przebić wydarzenia, które dzieją się ponad osiemset kilometrów na wschód. Maciej Kędziorek uspokaja żonę: - Monika, rozumiem, ale naprawdę nie masz się co martwić tymi komunikatami - mówi. - Tutaj tak jest co piętnaście minut. I to nie są testy - dodaje.
Za chwilę ważny mecz, prowadzone przez niego Dynamo Kijów gra na wyjeździe z Krywbasem Krzywy Róg. 20 kilometrów od linii frontu.
Rodzina wiedziała, że go nie zatrzyma
W sierpniu 2025 roku Maciej Kędziorek przyjął niespodziewaną ofertę, został asystentem w sztabie trenerskim Dynama Kijów. Klub szukał szkoleniowca z Polski, a Kędziorek miał w środowisku bardzo dobre opinie.
Od tego czasu trener głównie rozładowuje emocje w rodzinie. Nietrudno to zrozumieć. Ze stolicy Ukrainy nieraz po prostu raportuje, że żyje i nic mu nie jest, gdy świat zalewają informacje o kolejnych barbarzyńskich atakach Rosjan.
Z domu raz na jakiś czas słyszy "wracaj". Wtedy zmienia temat.
Dynamo to wielki klub, miał trzech zwycięzców Złotej Piłki, dwukrotnie wygrał Puchar Zdobywców Pucharów, a siedemnaście razy własną ligę. Ma to być kolejny punkt zwrotny kariery trenera.
Kiedyś też zaryzykował, gdy żona zaszła w ciążę, a trener po latach spędzonych w ligach regionalnych wyjechał do Częstochowy, bo przyjął ofertę Marka Papszuna z Rakowa. To otworzyło mu drzwi do późniejszej pracy w Lechu Poznań czy Radomiaku Radom.
Kędziorka nie zniechęciła trwająca od lat wojna. Bliscy najpierw tylko się zaśmiali, słysząc, na jaki wpadł pomysł, ale on przekazał wieści z poważną miną. Żona przecież od razu powiedział "nie" i do dziś zdania nie zmieniła. Rodzina wiedziała jednak, że już tego nie zatrzyma.
Od kilku tygodni Polak jest pierwszym trenerem Dynama. Żartuje, że nie miał wyboru. W klubie już wcześniej dawali mu odczuć, że szanują jego wkład. Dotąd odpowiadał za stałe fragmenty gry, miał dobre relacje z drużyną, często ćwiczył dodatkowo z grupą zawodników po głównym treningu. Po meczu z Polissią Żytomierz przegranym 1:3, prezes Ihor Surkis zwolnił Ihora Kostiuka.
Polak po spotkaniu siedział na ławce rezerwowych razem z innym asystentem. Po kilku minutach przyszedł elegancko ubrany pan, z neseserem, w marynarce. - Wy będziecie trenerem - przekazał jeden z dyrektorów klubu, pokazując na Kędziorka. - Spokojnie, niech opadną emocje... - nie zdążył dokończyć szkoleniowiec. - Już postanowione - usłyszał.
Poszedł do szatni, a tam Kostiuk wygłaszał ostatnie przemówienie. - Panowie, wiecie jak to jest w piłce. Kończę współpracę, moim następcą będzie Maciej - odwrócił głowę w kierunku Polaka, który nie dowierzał, jak szybko i niespodziewanie spadł na niego ten zaszczyt, ale też ogromna odpowiedzialność.
Kędziorek wie, że ten sen przedłużą tylko korzystne wyniki, dlatego działa, ciągle jest pod prądem. Z przerwami na telefony do domu układa drużynę według własnego planu. Śpi po trzy godziny na dobę, wstaje, bo ma pomysł, zapisuje w zeszycie, zamyka oczy i znowu się budzi. Więcej snu nie potrzebuje, adrenalina buzuje.
Zobaczysz inny wymiar wojny
Nadzwonił się Kędziorek po kolegach. Ciągle telefonuje, kompletuje kadrę asystentów. - Przyjedziesz? Mogę zapewnić, że będziesz tu bezpieczny - przekonuje ludzi, których chce mieć w swoim sztabie trenerskim.
Przedstawia merytoryczny plan działania na najbliższe tygodnie. Atuty i narzędzia, którymi dysponuje klub. - W bazie mamy wszystko - zachęca. - Warunki jak w Lechu czy w Legii - porównuje. Opowiada o jakości zespołu, w którym gra między innymi Andrij Jarmołenko, jedna z legend tamtejszej piłki, na którego punkcie panuje szaleństwo w Ukrainie. "Jarma" idzie chodnikiem, a samochody zatrzymują się na środku drogi, ludzie proszą o zdjęcie. Kędziorek opowiada, że trudno z nim nawet wyjść do restauracji i swobodnie porozmawiać, bo goście ciągle wbijają w nich wzrok.
- Zobaczysz inny wymiar wojny, niż sobie wyobrażasz, gwarantuję - powtarza do słuchawki. W Kijowie nie ma czołgów, biegających po ulicach żołnierzy z karabinami, obrazków jak z filmów o II wojnie światowej.
Są natomiast wybuchy, zniszczone budynki, słychać przelatujące rakiety i to nie gdzieś w oddali, a na wyciągnięcie ręki. Nierzadko brakuje prądu, nawet przez kilkanaście godzin. Z boisk treningowych Dynama widać "duże ptaki". Tak tu mówią na drony krążące niczym sępy.
Jeden z ostatnich treningów drużyny został przerwany. Wszyscy usłyszeli wystrzał rakiety i zobaczyli spadający dron. Ale nie, nie zbiegli do schronu. Zostali świętować, że obronie udało się udaremnić atak. Zawodnicy, patrząc w niebo, bili brawo. Po chwili wrócili do gry. "Nie boję się"
Do Kędziorka dołączyli w Kijowie trzej asystenci: Grzegorz Wojtkowiak, Daniel Wojtasz i Artur Renkowski.
Ten ostatni najpierw powiedział trenerowi "nie", ale zmienił zdanie po kilku dniach. Daniel się nie wahał. - Tylu wiadomości nie dostałem, nawet przechodząc do Legii - komentuje. - Były to gratulacje z jednoczesnym pytaniem: a nie boisz się? Nie, nie boję. Bliskim powtarzam, że czuję się bezpiecznie. Czy im to wystarcza? Nie wiem, ale musi - uśmiecha się.
Grzegorz Wojtkowiak na początku był zaskoczony propozycją. Zamurowało go, niemal rozlał kawę. Następnego dnia siedział już w samochodzie na wschód. - Gdy przekraczałem granicę, zaczęły narastać we mnie wątpliwości: czy postępuję rozsądnie? - wspomina. - Żona w pierwszych dniach dopytywała: jak jest, co widzisz, dzieje się coś? Absolutnie nie żałuję. Trzeba sobie zdać sprawę z tego, gdzie my się znaleźliśmy pod kątem piłkarskim. Grzechem byłoby nie skorzystać - dodaje.
W drużynie jest też reprezentant Polski, obrońca Tomasz Kędziora, który wrócił do Kijowa latem po dwóch sezonach gry w Grecji, bo razem z ukraińską żoną czują ogromne przywiązanie do tego miejsca.
Kędziorek rozumie Kędziorę. - Ja też uwielbiam Kijów - dodaje.
Nocne wyjścia w pole
Jest 4 rano, w wagonach ciemno, słychać chrapanie. Pociąg relacji Kijów - Warszawa staje. Z głośników komunikat: "Proszę natychmiast udać się na zewnątrz". Trener półprzytomny zasuwa zamek od kurtki. Wychodzi. Razem z innymi pasażerami stoją w polu, pośrodku niczego. Jedyne, co widać, to las w oddali. Ile to potrwa? Nikt nie wie. Dopóki zagrożenie nie minie. Kilka stopni na dworze, mocny wiatr sprawiający wrażenie, że temperatura spadła poniżej zera. Stoją ludzie i gadają wściekli, że "ten ch*j znowu im to robi". Po godzinie czekania, szczątkach informacji znalezionych w internecie, wracają do środka. Pociąg rusza.
Po sporadycznych wizytach w Polsce, szkoleniowiec musi przebyć długą drogę, by z powrotem znaleźć się w Kijowie. Wybiera kolej, tak jest najszybciej. Pociąg jedzie prawie szesnaście godzin.
Otwiera toporne drzwi przypominające wejście do statku kosmicznego z poprzedniego stulecia, a to tylko przejście między wagonami. Jazda pociągiem w niebiesko-żółtym kolorze jest jak podróż w czasie.
Trener śpi w przedziale z czterema łóżkami, po dwa z każdej strony, z miejscem na podłodze na trzy buty rozmiaru 45.
Leży na szarym, skórzanym obiciu. Materac jest krótki i wąski. Na rozprostowanie pleców już brakuje miejsca, głowa obija się o dach, lub w przypadku wybrania dolnego łóżka, o górny materac. Na dole nie bije po oczach ostre światło jarzeniówki, widać natomiast skarpety osoby z góry, która postanawia usiąść na brzegu legowiska.
W ten sposób Dynamo przemieszczało się na mecze europejskich pucharów do Polski. Grali jako gospodarz w Lublinie. Klub miał do dyspozycji jeden wagon dla całego zespołu.
Grając w europejskich pucharach, z powodu meczów co trzy dni, drużyna w zasadzie mieszkała w pociągu i autobusie. Tu jadła, miała odprawy i odpoczywała, choć trudno mówić o regeneracji, raczej dłuższych drzemkach.
Wielogodzinne wyjazdy, przyjazdy w nocy lub nad ranem przełożyły się na słabe wyniki w lidze i rozgrywki międzynarodowe. Mimo wyczerpujących podróży, puchary były dla zespołu odskocznią.
W wielu dzielnicach Kijowa można poczuć się jak w środku nocy jeszcze zanim zacznie się wieczór. Bywa, że nie ma prądu przez kilka dni przez ataki wroga, gaśnie częściowo lub jest wyłączany w ramach oszczędności. Czasem po prostu znika światło w restauracji, wtedy ktoś z obsługi idzie dolać benzyny do stojącego na zewnątrz generatora podłączonego kablem do lokalu.
Przed meczem Ligi Konferencji we Florencji, zespół wyszedł na spacer po kolacji. Był grudzień, dochodziła 21:00. Zawodnicy zachwycali się świątecznymi iluminacjami, nie chcieli wracać do hotelu. Powtarzali jedno zdanie: "U nas też było kiedyś tak jasno".
Dron? Mamy czas
To już codzienność. Trener, pijąc kawę podczas śniadania, rozpoczyna dzień od zgłębienia mapy Ukrainy w specjalnej aplikacji pobranej na telefon komórkowy.
Dowie się z niej, czy Kijów znajduje się obecnie w żółtej czy czerwonej strefie zagrożenia atakiem, czy nad miastem krąży jedynie dron, czy rakieta balistyczna lub innego rodzaju pocisk większego kalibru, w jakim kierunku obecnie zmierza, bo obiekt niosący zagrożenie można śledzić na żywo niczym na ogólnodostępnym radarze lotów.
Mapa Ukrainy w aplikacji ostrzegającej przed zagrożeniem powietrznym
Atak poprzedza alert w telefonie z komunikatem lektora w dwóch językach: ukraińskim i angielskim. Słychać donośny głos: "Proszę udać się do schronu i nie wychodzić na zewnątrz".
Najgorzej założyć, że skoro nad miastem leci "tylko" dron, to nie trzeba szukać schronienia w metrze, przejściu podziemnym, parkingu dla aut lub w piwnicy.
Takie reakcje widać na ulicach Kijowa. Zaczęło się. Żółty alert, aplikacja wyrzuca komunikat, dźwięk syreny w mieście powoli się rozkręca. Auta na drodze jak jechały, tak jadą, a ludzie jak szli, tak dalej kroczą z siatką zakupów w dłoni, parasolką nad głową, spokojnie, nawet nie przyspieszając kroku, nie rozglądając się dookoła.
Ołeksij Dytiatjew, były zawodnik Cracovii, obecnie trener w akademii Ruchu Lwów, mówi wprost: - Gdyby każdy stosował się do komunikatów, tragedii byłoby o połowę mniej - nie ma wątpliwości. - Ale weź to rób, przerywaj życie co kilkanaście, albo co kilkadziesiąt minut i się chowaj. Ludzie żyją dalej. Sprawdzają tylko, co leci. Dron? OK, to mamy sporo czasu. Rakieta balistyczna? Sytuacja jest poważniejsza, uderzy dziesięć minut od wystrzelenia, więc mam jeszcze chwilę, ale muszę się spieszyć. Drony traktujemy tu jak małe zagrożenie. Wiem, jak to brzmi, ale takie są realia. W nocy po prostu przewracasz się z lewego boku na drugi i śpisz dalej - opowiada Dytiatjew.
Rutyna usypia, a niebezpieczeństwo czai się za rogiem. Kędziorek mówi, jak codzienność zmieniła się w Kijowie od jego przyjazdu. - Największym wyzwaniem były noce, ataki działy się głównie wtedy. Ostatnio mają miejsce także w ciągu dnia. Zdarza się, że rakieta uderzy dwadzieścia kilometrów dalej, a trzęsie się nasz cały hotel - opowiada.
Dźwięk silnika kojarzy mu się z jednym. Polak ma nawyki, nad którymi już nie panuje. Ostatnio przestraszył się we własnym kraju. Usłyszał hałas. Nagle gwałtownie się obrócił, spojrzał w górę. Mózg podsunął komunikat: zagrożenie!
Dron, pocisk? Nie. Na niebie zobaczył lecący samolot.
Dom dla lalek i wojenni inwalidzi
Trener z asystentami spacerują po Kijowie, Kędziorek pokazuje główne punkty miasta. Od początku był ciekawy regionu i ludzi, jak mówi, chciał poznać DNA tego miejsca. Dziś może robić za przewodnika. Wie, w których punktach znajdują się maszyny do zestrzeliwania rakiet, gdzie pójść na dobry obiad i że najbezpieczniejszym schronem jest stacja metra Arsenalna, jedna z najgłębszych w Europie, na ponad sto metrów głębokości. Zazwyczaj pełna ludzi nocą.
To ten dzień, który trafia się niezwykle rzadko. Nie ma ani jednego alertu. Jest ciepło, na lekką kurtkę. Przez chmury nieśmiało zagląda słońce, jakby chciało się pokazać, ale nie do końca miało przekonanie, czy aby na pewno jest tu bezpieczne.
Bo Kijów potrafi zmylić. Gdy nie ma alertów, dźwięku syren i widocznych wojennych motywów, można się na chwilę zapomnieć. Restauracje wabią pięknym wystrojem, zachęcają kolorowymi neonami. Tak jak Tsum, dom towarowy na skrzyżowaniu ulic Chreszczatyk z Chmielnickiego. Wieczorem świeci się na różowo-fioletowo i dodaje uroku ścisłemu centrum stolicy.
"Tsum" wieczorową porą
Dzień przed Halloween w restauracjach nie brakuje dyń, waty imitującej pajęczynę, duchów, czaszek, pomarańczowych świeczek i wymyślnych iluminacji.
Główną aleją Kijowa przechadzają się zakochani. Chłopak całuje dziewczynę w usta, idą za ręce. Na ławce dwie dziewczyny uśmiechają się zalotnie. Kilka metrów dalej zbiegowisko. Grupka nastolatków na zmianę wali pięścią w worek. W odstępie kilkunastu metrów od siebie stoją trzy boksery. Słychać śmiech, chłopcy zakładają się, który mocniej trafi. A za rogiem Majdan - Plac Niepodległości, gdzie powiewają setki państwowych flag, palą się znicze, a zdjęcia poległych przypominają, jakie żniwa zbiera wojna.
Kędziorek ze swoimi asystentami zatrzymują się przy tym gigantycznym placu, można by tu zmieścić kilka boisk z ich bazy treningowej. Jak przed chwilą swobodnie spacerowali Chreszczatykiem, popularnym deptakiem, tak teraz stoją zamyśleni. Milczą. Widzą biografie młodych chłopaków, bardzo często urodzonych po roku dwutysięcznym, wcielonych do wojska prosto ze szkolnych ławek.
Portrety poległych na "Majdanie"
Patrzą na portrety żołnierzy, których nie sposób zliczyć, w tym ochotników z różnych stron świata, także z Polski.
Majdan jest wizytówką Kijowa, symbolem walki o demokrację i wolność kraju. Na czas wojny zamienił się w cmentarz. Ukraińcy walczą, by te wartości nie odeszły razem ze śmiercią setek tysięcy ofiar.
Moment zadumy przerywa chłopak z aparatem.
- Zrobię zdjęcie, o tu, na tle naszej słynnej alei - zachęca. - Lub na tle legendarnego hotelu Ukraina - drąży. - A jeżeli ma być poważniej, to na tle upamiętniającym zmarłych - zmienia propozycję. Pokazuje na swój komputer ustawiony na skrzyni i małą drukarkę, z której od razu wydrukuje fotografię jako czołówkę gazety "Kyiv Press".
W tym miejscu mieszają się dwie równoległe rzeczywistości: wojenna z pragnieniem normalności.
Maciej Kędziorek ze swoimi asystentami na Placu Niepodległości w KijowiePlac Niepodległości w Kijowie
Po godzinie 16:00 pierwsza zmiana kończy obowiązki zawodowe, ludzie wracają z pracy, na ulicach tłok, na drogach korki, kierowcy trąbią, przeciskają się przez sznur aut cwaniacko, pasem dla autobusów. W metrze miszmasz. Jedni grają w gry na telefonie, w tetris, zbierają monety, skaczą postaciami na kolorowym ekranie, inni wysyłają wiadomości w komunikatorach. Kobieta z kolczykiem w nosie ogląda film na swoim wyświetlaczu. Są młodzi, starsi. Na przykład mężczyzna z długą, siwą brodą, który głaszcze po dłoni partnerkę przytuloną do jego ramienia.
Na stacji Teatralna wchodzi mężczyzna z akordeonem. Na następnym przystanku przechodzi w drugą część wagonu, prosi o pieniądze.
Życie w centrum toczy się podobnie jak w Polsce. Restauracje są pełne, a do fryzjera trzeba zapisać się ze sporym wyprzedzeniem. Gdyby nie ludzie bez kończyn, można by odnieść wrażenie, że tu nic się nie dzieje.
Z baru Pijana Wiśnia słychać śpiewy. Ale z drzwi obok, z budynku przylegającego ścianę w ścianę do pubu, na wózku inwalidzkim wyjeżdża facet w czapce z daszkiem. To punkt wstawiania protez w Kijowie, miejsce nadziei dla poszkodowanych w wyniku wojny.
Mężczyzna nie ma nóg i rąk - od kolan i łokci. Na zgięciu, w okolicach ramienia, kładzie papierosa elektrycznego. Raz za razem nachyla się, wyciąga szyję, zaciąga się.
Przed nim z budynku wyszedł facet z aluminiową protezą nogi. Wcześniej młody chłopak bez dłoni, ze wstawionym hakiem.
Śladów trwającej wojny jest dużo więcej. Wystarczy przejechać się w głąb miasta, by zobaczyć skutki rosyjskich ataków. Jeden z budynków przypomina gigantyczny dom dla lalek, uderzyła w niego rakieta. Brakuje ściany, wszystko jest widoczne z ulicy. W środku stoją fotele, meble. Nie ma szyb, wysypuje się z niego gruz i cegły.
Plac Michajłowski w Kijowie: zniszczony i spalony rosyjski sprzęt wojskowy zdobyty przez ukraińskie siły zbrojne podczas obrony kraju
Alarm dyktuje warunki gry
Kędziorek debiutuje w lidze meczem z FK Kudriwka w Kijowie. Już na początku drugiej połowy ma pewny wynik, Dynamo prowadzi 2:0 z outsiderem ligi. Nagle przerwa, zagrożenie atakiem powietrznym. Alarm. Drużyny schodzą do szatni, a kibice udają się do schronu, czyli na parking podziemny.
Frekwencja na stadionie uzależniona jest od tego, ilu ludzi może pomieścić schron. Na stadionie Walerego Łobanowskiego, na którym gra Dynamo, może wejść do czterech tysięcy osób. W spotkaniu z FK Kudriwka jest znacznie mniej, niespełna pięćset, głównie dlatego, że mecz jest w piątek w południe.
Delegat poinformował trenerów o przerwie, na telebimie wyświetlił się komunikat o zagrożeniu. Nikt nie panikuje, ludzie wstają z krzesełek i spokojnie udają się w wyznaczone miejsce za strzałkami z napisem "shelter", jakby po prostu opuszczali stadion po zakończeniu spotkania. Rozmawiają, idą przed siebie.
Nikt nie wie, ile zajmie przerwa. Może pół godziny, a może pięć. Najdłużej mecz ligowy trwał sześć godzin. Tu alarm dyktuje warunki gry.
Największym problemem jest wtedy zarządzenie drużyną. Kędziorek musi utrzymać zespół w trybie wysokiej adrenaliny, podtrzymać pobudzenie fizyczne, zalecić ćwiczenia w ruchu, żeby organizmy piłkarzy nie wystygły. Albo zdjąć nogę z gazu, pozwolić odsapnąć, naładować baterię.
Ze sztabem udaje się do innego pokoju, rozmyślają nad dalszą taktyką. Fizjoterapeuci podają drużynie suplementy. Jeżeli ktoś potrzebuje, jest masowany.
Piłkarze przeważnie w takich momentach wyciągają telefony komórkowe i przeglądają aplikacje: Instagram, Facebook, odpisują na wiadomości, jednocześnie pijąc wodę, przyjmując suplementy, leżąc na kozetce.
Wchodzi delegat. Minęło dwadzieścia minut. - Wracacie - przekazuje. Trener przekazuje korekty, pobudza zespół. Zawodnicy mają też kilka minut na murawie, by rozgrzać się, zrobić parę sprintów.
Trudno natomiast w jednym momencie przywrócić koncentrację na najwyższe obroty. Zespół Kędziorka od razu się o tym przekonuje. Jeden z graczy Dynama źle wykonuje wyrzut z autu, piłkę ślizga mu się po palcach i przejmują ją rywale. Kaya Makosso oddaje niegroźny strzał na bramkę, obrońca Dynama Taras Mychawko nienaturalnie układa ciało, dostaje w nogę i piłka odbita od niego wpada do bramki.
Jest już tylko 2:1 dla Dynama, choć zespół Kędziorka miał do tej pory mecz pod całkowitą kontrolą.
Wymuszona przerwa zmieniła bieg wydarzeń. Teraz FK Kudriwka atakuje raz za razem, a Dynamo jest w tarapatach. Debiut układał się perfekcyjnie, ale nagle Kędziorkowi bliżej do wpadki.
Drużyna w końcu strzela gola na 3:1, zwycięża. Spotkanie trwało dwie godziny, to bardzo dobry wynik.
Stadion im. Walerego Łobanowskiego, na którym swoje mecze rozgrywa Dynamo Kijów i Zoria Ługańsk
Mapa zaskakuje. Brak zagrożenia
We Lwowie, gdzie Dynamo gra z Szachtarem Donieck w Pucharze Ukrainy, w ciągu dnia na starym mieście turyści robią zdjęcia. Chodzą wycieczki z przewodnikiem. W mieście życie płynie niezaburzonym rytmem. W popularnej restauracji "Rebernia" pod Arsenałem tłum. Już w drzwiach widać kręcący się na rusztach specjał - żeberka wieprzowe. Na wolne miejsce przy stoliku trzeba zaczekać.
W ścisłym centrum, na Rynku Halickim, trwa handel pełną gębą. Trudno przecisnąć się przez kolejki na targu.
Tutaj średnio obowiązuje nawet "godzina komendancka" zarządzona na terenie całego kraju. W Ukrainie od północy do piątej rano ze względów bezpieczeństwa nie można przebywać na zewnątrz.
Restauracje zamykane są o godzinie 23, by każdy miał godzinę na powrót do domu. Po północy nie można chodzić po ulicach ani nawet jeździć autem. Złamanie przepisu grozi mandatem. Biznes zwietrzyli kierowcy taksówek, którzy podnoszą wtedy ceny.
Mimo to po północy widać sporo osób spacerujących po mieście.
Kędziorek siedzi w hotelowym lobby. Na drugi dzień grają prestiżowe derby z mistrzem kraju. - Jutro na ciebie liczę - mówi do nigeryjskiego skrzydłowego Sholi Ogundana. - Był masaż? Dobrze! - zagaja do innego gracza. - Teraz odpocznij - dodaje.
Nie zmienił zasad, bo teraz jest głównym szkoleniowcem. Zawsze miał z zawodnikami kumpelskie relacje. Jak mówi, chce być z nimi w stałym kontakcie. Wielu z piłkarzy ma rodziny na terenach okupowanych przez Rosjan. Zawodnicy bywają nieobecni głową, są zamyśleni, bo coś złego dzieje się z ich bliskimi. Czują ogromny stres, muszą jakoś rozładować emocje, czasem zwyczajnie potrzebują wypuścić je na zewnątrz, porozmawiać.
Za chwilę Kędziorek wyciąga telefon, spogląda na mapę Ukrainy w aplikacji. Lwów znajduje się w strefie niepokrytej żadnym kolorem. - Zobacz, nie ma nawet jednego drona, spokój - stara się docenić ten moment.
Cisza przed burzą
Dzień meczu. Po odprawie drużyna wychodzi do autokaru, jest 16:00. Zebrała się grupka ludzi przy drzwiach hotelowych, skandują "Dynamo". Ponad stu kibiców przyjechało za zespołem z Kijowa, blisko dziewięć godzin pociągiem.
- W takie dni czujemy się po prostu wolni, jak dawniej, zapominamy o wszystkim - mówi Aleksiej, jeden z fanów.
Kędziorek: - Widzę, ile futbol znaczy dla tutejszych kibiców. Daje im kilka minut uśmiechu, dobrej energii, trochę oddechu od codzienności, od poważnych problemów - komentuje. - Piłkarze mają w sobie poczucie misji, traktują to serio - powtarza.
Wokół stadionu Arena Lwów budują się osiedla. Nowoczesne, zachęcające z bilbordów do zamieszkania w wyjątkowym miejscu. "Smaragd Town" oferuje mieszkanie blisko przyrody, niedaleko od centrum i obiektu sportowego z prawdziwego zdarzenia, na którym mecze rozgrywa Szachtar.
Klub z Doniecka zamieszkał na stałe we Lwowie, korzysta z kompleksu pod miastem, który przypomina oddzielne miasteczko. Ma tam nie tylko boiska z naturalną nawierzchnią, halę sportową czy aquapark, ale też zalew i małą skocznię narciarską.
Na stadion mogący przyjąć prawie 35 tysięcy kibiców przychodzi około czterech tysięcy. To i tak czołowa frekwencji w lidze, choć wydaje się, że jest na nim zaledwie garstka ludzi. Wypełnia się jedna trybuna, a w sektorach za bramkami skandują grupy kilkudziesięciu ultasów, to głównie młodzi ludzie.
Spotkanie poprzedza hymn Ukrainy, kibice trzymają dłonie na piersi. Następnie zapada minuta ciszy. Nie słychać nawet oddechów. Na ekranie wyświetlane są nazwiska poległych, w tle leci dźwięk przesuwających się wskazówek zegara. Ten moment waży bardzo dużo. Piłkarze obejmują się na środku boiska, stoją nieruchomo.
Mecz Szachtar - Dynamo w Pucharze Ukrainy
Na murawę wychodzi jeden z weteranów wojennych, rozpoczyna mecz. To już tradycja, że robi to najczęściej mężczyzna bez ręki lub nogi.
Kędziorek miał raz łzy w oczach, gdy spotkanie zaczęło rodzeństwo, kilkuletnie dzieciaki. Kilka dni wcześniej ich ociec zginął w walce o wolność Ukrainy.
W czasie spotkania fani Dynama i Szachtara prowadzą doping, nie ma między nimi wrogości.
Razem rozwieszają transparenty nawiązujące do wojny, Szachtar robi sektorówkę z napisem "free Ukrainian defenders", a kibice Dynama prezentują portrety swoich kumpli z trybun poległych na froncie. Przedstawiają ich imiona, nazwiska, lata życia, przezwiska. Jest "Technik", "Zapaśnik", "Terror", "Czerepok".
Kibice Dynama Kijów we Lwowie na meczu z Szachtarem
Mecz toczy się bez zakłóceń. Lwów jest dziś spokojny. Kędziorek robi kilometry przy linii bocznej, instruuje zespół, który przez pierwsze pół godziny jest zdyscyplinowany taktycznie. Czerwona kartka Mychawki za uderzenie rywala niszczy ten plan. Szachtar się rozkręca, dominuje, wygrywa 3:0 i jest w ćwierćfinale pucharu.
Tej samej nocy, gdy drużyna Kędziorka rusza ze Lwowa autokarem, na Uniwersytet w Kijowie spada rakieta.
"Zwyczajnie mnie to jara"
W Kijowie gaśnie światło. Czternaście godzin nie ma prądu w mieście. Zawodnicy mieszkający w centrum, pozostają bez zasilania w domu.
W nocy, w przypadku zamachu, bardzo często śpią wtedy w swoich samochodach, w garażach podziemnych, gdzie schodzą z całymi rodzinami i z dziećmi. Jeden z członków sztabu raz udał się z pościelą do metra.
Na bazie Dynama pracuje generator, dziesięć razy głośniejszy od kosiarki spalinowej, często widywany w mieście, zasilający prądem sklepy i knajpy. Widać to po kablach przeciągniętych po ulicy. Dzięki temu sparaliżowany Kijów można utrzymać częściowo przy życiu, tak by ludzie mogli na przykład się posilić.
Drużyna Kędziorka w takich okolicznościach przygotowuje się do meczu z Krywbasem Krzywy Róg. Tam będzie gorąco. Nie tylko dlatego, że Krywbas broni się przed spadkiem. To zespół z miasta oddalonego 20 kilometrów od linii frontu. Na mapie Ukrainy rzadko kiedy nie świeci się na czerwono. Kędziorek, który swoje już widział, na ogół waży słowa i nie lubi ubarwiać historii ozdobnikami, mówi z poważną miną: - Tam naprawdę czuć wojnę.
Musi tym wyjazdem zarządzić mądrze, by nie narazić drużyny na realne zagrożenie życia. Gdy pytamy trenera, dlaczego w takim miejscu są rozgrywane mecze, nie wie, co odpowiedzieć. - Tak już zostało postanowione - tłumaczy.
Weekend w Kijowie jest wyjątkowo nieprzyjemny. Ciągłe wycie syren, komunikaty. Z boiska treningowego Dynama widać drona. Zespół kontynuuje przygotowania.
Jeszcze w niedzielę drużyna udaje się do miejscowości Kropywnycki, dwie godziny jazdy autokarem od Krzywego Rogu. Mecz zaczyna się o godzinie 13:00 w poniedziałek. Plan jest taki, że po śniadaniu i odprawie, Dynamo rusza o 8 rano na stadion podstawionymi Mercedesami.
Kędziorek chce, by zawodnicy mogli przynajmniej rozprostować nogi, pamięta, co działo się w poprzednim sezonie. Piłkarze dojechali do miasta w dniu meczu, wyszli z autokaru "pogięci" i w pierwszej połowie nie potrafili nawiązać walki. To było absolutnie szalone spotkanie. Do przerwy Krywbas prowadził 4:1. Dynamo odwróciło wynik po zmianie stron i wygrało 6:5 po dwóch trafieniach Andrija Jarmołenko w końcówce.
Aplikacja wyrzuca kolejne komunikaty o niebezpieczeństwie w Krywbasie. Kolor czerwony, rakieta balistyczna. Kto przyjdzie na stadion, musi być przygotowany na dźwięk wystrzałów i częste przerwy w meczu.
- Zwracacie na to uwagę? - Przestań, jak jest mecz, to jest mecz. Jestem wtedy w swoim świecie. Mógłby wylądować statek kosmiczny i bym go nie zauważył - odpowiada Kędziorek.
Przypomina, że to ważny sezon dla klubu, bo Dynamo w maju 2027 roku będzie obchodziło stulecie. Mówi o dumie, wielkiej przyjemności, spełnieniu marzeń. Szeroko uśmiecha się w zasadzie tylko raz, po pytaniu, czym jest dla niego praca w Dynamie.
- Słuchaj, zwyczajnie mnie to "jara" - odpowiada rozradowany.
Mecz w Krzywym Rogu trwa w sumie trzy i pół godziny. - Działo się wszystko, co najgorsze - rzuca trener. Zaczęło się od blisko godzinnego opóźnienia. W południe wybił pierwszy alarm. Kolejny nadchodzi w porze obiadowej. Dynamo prowadzi 2:0, ale znowu gra w dziesiątkę po czerwonej kartce Jarmołenki.
Przerwa, kolejny alert. Do końca spotkania zostało dwadzieścia minut. Przyszło najgorsze, czyli siedzisz, zastają się mięśnie i później trudno ruszyć. W tym przypadku zyskał jednak zespół z Kijowa, nieco odetchnął po grze w osłabieniu i wytrzymał końcówkę. Druga wygrana w lidze daje klubowi awans na trzecie miejsce. Kędziorek jest w grze. W niedzielę, w kolejnym szlagierze, znowu we Lwowie, remisuje z Szachtarem Donieck 0:0. Bilans ma całkiem niezły: 4 mecze: dwie wygrane, remis i porażkę.
Mural we Lwowie
Na obronę zasłona
W mieście wyją syreny, telefon ponagla: "Uwaga, zagrożenie atakiem. Zejdź do schronu".
Kędziorek otwiera drzwi, wychodzi na taras. Od początku pobytu w Ukrainie mieszka na terenie bazy treningowej klubu, dwadzieścia pięć kilometrów od miasta. Trochę pośrodku niczego, niedaleko lasu. Ma pokój, a na obiekcie wszystko, co potrzebne, zaczynając od wyżywienia, po dostęp do siłowni, odnowy, boisk.
Stoi na zewnątrz, zrobił sobie przerwę od analizy najbliższego rywala. Chce na chwilę przenieść głowę z notatek, taktycznych ustawień, raportów i włożyć ją gdzie indziej, w próżnię, wystawić na świeże powietrze, rozwiać myśli.
Słyszy jakieś dudnienie, potem jakby syknięcie. Zna ten dźwięk. Niby dyskretny, ale na tyle czytelny i wydobywający się rytmicznie, że po takim czasie nie ma prawa pomylić go z innym.
Już wie, co się za chwilę wydarzy. Spogląda w górę, jest wieczór i niewiele widać. Większość przydrożnych lamp przecież nie świeci.
Czarne niebo nagle jaśnieje. Kędziorek zaciąga się powietrzem oparty łokciami o barierkę.
Stoi i patrzy. Kolor pomarańczowy żarzy się, jest pełny, staje się niemal czerwony, jak liście na drzewach o tej porze roku. Nic nie mówi. Odprowadza wzrokiem spadającą smugę po wybuchu. Odwraca się, uchyla drzwi tarasu. Podnosi brwi do góry, kręci głową. Wraca do środka.
Dźwięk, który słyszał, jakby maszyna wyrzucała na korcie piłki tenisowe, wydała wyrzutnia do zestrzeliwania dronów i rakiet. Zobaczył skuteczne zestrzelenie wrogiego pocisku.
Tego typu obrazki nie mogą robić wrażenia na człowieku, który pierwszej nocy w Kijowie widział atak około siedmiuset różnego rodzaju rakiet na stolicę. Stojąc przy tym samym oknie, w pokoju na bazie Dynama, liczył tylko smugi od pocisków spływające z nieba jak łzy.
A jednak, mimo że trener jest już zaprawiony w bojach, swoje przeżył, swoje zobaczył, ma rytuały, które pozwalają mu poczuć się bezpieczniej. Na przykład na noc zakrywa okna podwójnie: firanką i zasłoną. Robi to zawsze przed snem. Jak mówi, ma nadzieję, tak to sobie życzeniowo dedukuje, że jak któregoś razu rakieta spadnie niedaleko, to przynajmniej część szkła potłuczonej szyby zatrzyma się na materiale i nie poharata go w łóżku.
O niektórych przemyśleniach nie wspomina żonie. Bo po co, skoro kobieta na hasło "Kijów" krzywi twarz. Dalej ma obawy, żeby odwiedzić męża na miejscu. Kędziorek mówi z uśmiechem: - Dobrze, że Monika nie ma aplikacji w swoim telefonie. I lepiej, żeby tak zostało.