Orlen wypowiedział jedną z dwóch długoterminowych umów na dostawy skroplonego gazu ziemnego (LNG) zawartych z katarską spółką QatarEnergy LNG. Decyzja wynika z wstrzymania dostaw, które katarska spółka tłumaczy "siłą wyższą", czyli problemami wynikającymi z wojny USA z Iranem. Wartość kontraktu szacowano na około 570 mln euro, czyli 2,5 mld zł rocznie.
Posłuchaj

Zostań subskrybentem
i słuchaj tego oraz wielu innych artykułów w pb.pl
Wypowiedziana umowa przewidywała dostawy 1 mln ton LNG rocznie, co odpowiada około 15,3 TWh gazu. Cena surowca była powiązana z notowaniami ropy naftowej. Kontrakt z z QatarEnergy zawarło 29 czerwca 2009 r. Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo, jeszcze przed przejęciem spółki przez Orlen. Dostawy rozpoczęły się w 2016 r., a umowa miała obowiązywać do 2034 r.
Umowa wygaśnie po 60 dniach
Orlen skorzystał z prawa do wypowiedzenia kontraktu z powodu utrzymującej się siły wyższej, skutkującej brakiem realizacji dostaw. Zgodnie z komunikatem po złożeniu wypowiedzenia umowa pozostaje w mocy jeszcze przez 60 dni.
Orlen zaznaczył, że nie rezygnuje całkowicie ze współpracy z katarskim dostawcą. Nadal realizuje drugą długoterminową umowę z QatarEnergy, również obowiązującą do 2034 r. Przewiduje ona dostawy do 1 mln ton LNG rocznie, a jej formuła cenowa jest oparta na notowaniach cen gazu.
Według Orlenu wypowiedzenie kontraktu nie wpłynie na bezpieczeństwo dostaw gazu. Grupa wskazuje, że jej własne wydobycie oraz pozostałe długoterminowe kontrakty na dostawy surowca w pełni pokrywają zapotrzebowanie.
Wojna na Bliskim Wschodzie zablokowała możliwość dostaw LNG
QatarEnergy, jeden z największych na świecie eksporterów LNG, powołał się na siłę wyższą w dostawach w marcu, niedługo po rozpoczęciu wojny USA i Izraela z Iranem oraz irańskich atakach na katarską infrastrukturę energetyczną. Sytuacja rozwijała się w kilku etapach.
Już 2 marca QatarEnergy ogłosił wstrzymanie produkcji LNG i powiązanych produktów. Bezpośrednią przyczyną były irańskie ataki dronowe na dwa ważne ośrodki przemysłowe: Ras Laffan, położony na północ od Dohy, oraz Mesaieed na południe od stolicy. Niedługo później, 4 marca QatarEnergy oficjalnie ogłosił wystąpienie siły wyższej wobec odbiorców, których dotknęło wstrzymanie produkcji.
W marcu pierwsze zawiadomienie Orlenu o wystąpieniu siły wyższej
6 marca Reuters informował, że Orlen otrzymał od QatarEnergy zawiadomienie o wystąpieniu siły wyższej. Dotyczyło ono dwóch transportów LNG, które miały dotrzeć do Polski w kwietniu i na początku maja. Dostawy mogły zostać opóźnione lub anulowane.
Orlen podkreślał wówczas, że marcowy transport jest realizowany zgodnie z harmonogramem, a zakłócenia nie zagrażają bezpieczeństwu dostaw gazu do Polski. Import z Kataru odpowiadał w 2025 r. za mniej niż 10 proc. zapotrzebowania Orlenu i jego odbiorców.
Sytuacja pogorszyła się w drugiej połowie marca. 18 i 19 marca doszło do kolejnych ataków rakietowych na kompleks przemysłowy Ras Laffan. Uszkodzone zostały dwa ciągi produkcyjne LNG oraz instalacja do produkcji paliw ciekłych z gazu (GTL).
19 marca minister energetyki Kataru i szef QatarEnergy Saad al-Kaabi poinformował, że uszkodzenia mogą ograniczyć zdolności eksportowe LNG kraju o około 17 proc. i powodować utratę przychodów rzędu 20 mld dolarów rocznie. Ostrzegano, że naprawy mogą potrwać nawet pięć lat.
24 marca QatarEnergy poinformował o konieczności ogłoszenia siły wyższej również w odniesieniu do części długoterminowych kontraktów na dostawy LNG. Wśród poszkodowanych odbiorców wymieniono klientów z Włoch, Belgii, Korei Południowej i Chin.
Katar wciąż ma problem realizacji dostaw
Ostatnie doniesienia wskazują, że QatarEnergy nadal nie wznowił normalnej realizacji wszystkich kontraktów na dostawy LNG. Siła wyższa została przedłużona na kolejne miesiące, w niektórych przypadkach aż do końca 2026 r. Jednocześnie pojawiają się oznaki częściowego odbudowywania eksportu. Według informacji z 10 listopada, opartych na danych o ruchu statków, w pierwszych ośmiu dniach listopada zaobserwowano wzrost liczby załadowanych katarskich gazowców. W październiku z Zatoki Perskiej wypłynęło 31 załadowanych gazowców LNG, z czego 23 załadowano w Katarze. We wrześniu było ich łącznie 23. Katar szuka również zastępczego gazu w USA.
23 października podano, że QatarEnergy podpisał dwie długoterminowe umowy z Cheniere Energy, amerykańskim gigantem w sektorze LNG. Będzie kupował od niego do 4 mln ton LNG rocznie aż do 2054 roku.
29 października pojawiła się informacja, że QatarEnergy kupuje LNG od amerykańskich i innych producentów, aby zabezpieczyć dostawy i ograniczyć skutki utraty własnych mocy produkcyjnych. Spółka zawarła 20-letnią umowę z Woodside na zakup 3 mln ton LNG rocznie z amerykańskich instalacji. Rozmawia również z innymi dostawcami. Oznacza to, że Katar, który był jednym z największych eksporterów LNG na świecie, stał się znaczącym importerem.