- – Największe efekty KPO pojawią się po 2026 r. i będą widoczne aż do 2030 r. – mówi Marta Postuła, wiceprezes BGK. Do tego czasu skumulowana wartość uruchomionego finansowania ma sięgnąć około 99 mld zł.
- – Nie otrzymaliśmy dotychczas decyzji ani mandatu – zaznacza Postuła, pytana o udział BGK w finansowaniu ewentualnej amerykańskiej bazy wojskowej w Polsce.
- W ocenie wiceszefowej BGK szczyt nakładów na obronność w relacji do PKB Polska ma już za sobą.
- – Kwestie polityki wewnętrznej nie były przedmiotem pytań inwestorów – relacjonuje nasza rozmówczyni po spotkaniach delegacji rządowej w Indiach i Wietnamie. Jak dodaje, zagraniczny kapitał interesuje się przede wszystkim deficytem, długiem publicznym i bezpieczeństwem Polski.
Tomasz Żółciak, money.pl: Czy wynik wyborów połówkowych w USA jest w jakikolwiek sposób odczuwalny w BGK?
Marta Postuła, wiceprezes zarządu Banku Gospodarstwa Krajowego: Nie odczuwamy żadnych negatywnych skutków. Zarówno we współpracy polsko-amerykańskiej w obszarze obronności, jak i w jej finansowaniu nie dostrzegamy zmian ani w kontaktach roboczych, ani w relacjach instytucjonalnych. Dwa tygodnie temu odbyliśmy trzydniowe spotkanie z przedstawicielami administracji amerykańskiej. Mamy podpisanych kilka umów pożyczkowych w ramach programu FMS o łącznej wartości blisko 20 mld dolarów. Wchodzą one właśnie w fazę operacyjną, związaną z uruchamianiem finansowania. Tematów do rozmów zatem nie brakuje.
DLA CIEBIE
Od pomysłu do inwestycji. Dotacje i finansowanie w praktyce
O czym rozmawiano?
Przede wszystkim o perspektywach kolejnych wspólnych przedsięwzięć, zarówno amerykańskich inwestycji w Polsce, jak i finansowania dotychczasowych zakupów. W tym drugim obszarze wciąż istnieje przestrzeń do rozszerzenia współpracy. Na obecnym etapie nie mówimy jednak o konkretnych deklaracjach, ponieważ decyzje zapadają na innym szczeblu. W sektorze obronnym nasze relacje pozostają bardzo dobre. Płatności realizowane są zgodnie z harmonogramem. Porozumienia podpisane przez wicepremiera Władysława Kosiniaka-Kamysza oraz jego ostatnie spotkania potwierdzają ciągłość tej współpracy. Co istotne, jej fundamentem są nie bieżące uwarunkowania polityczne, lecz konkretne zobowiązania gospodarcze. Umowy zostały zawarte i jesteśmy na etapie ich realizacji.
A inwestycje amerykańskie w Polsce?
Również tutaj nie obserwujemy zmiany nastawienia. Decyzje inwestycyjne nie zapadają pod wpływem krótkotrwałych emocji politycznych, lecz na podstawie analiz ekonomicznych i długoterminowych perspektyw. Amerykańskie przedsiębiorstwa, które są naszymi klientami i inwestują w Polsce, czy to w przemyśle obronnym, centrach danych, czy nowych technologiach, kierują się przede wszystkim rachunkiem biznesowym. Doskonale wiedzą, że Polska jest dużym, dynamicznym rynkiem o istotnym znaczeniu dla całej Europy.
Wicepremier Kosiniak-Kamysz spotkał się z szefem Pentagonu Petem Hegsethem. Czy z tej wizyty wyniknie coś konkretnego, w co zaangażowany będzie BGK? Pojawił się sygnał, że jest zielone światło dla bazy wojskowej USA w Polsce, a przecież to potężne wyzwanie logistyczno-infrastrukturalne.
Informacje dotyczące ustaleń międzyrządowych należą do kompetencji właściwych przedstawicieli rządu. BGK nie otrzymał dotychczas decyzji ani mandatu dotyczącego udziału w finansowaniu takiego przedsięwzięcia. Jesteśmy natomiast przygotowani do realizacji zadań, które rząd mógłby nam powierzyć w ramach obowiązujących przepisów. Trzeba pamiętać, że Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych służy obecnie finansowaniu modernizacji polskiej armii. Ewentualne wydatki związane z funkcjonowaniem amerykańskiej bazy wymagałyby zatem odrębnej podstawy prawnej oraz precyzyjnego określenia zakresu zadań. Dopiero wówczas moglibyśmy ocenić, w jakiej formule BGK mógłby uczestniczyć w takim przedsięwzięciu.
Jakimi instrumentami BGK dysponuje w tym obszarze?
Budowa i funkcjonowanie bazy wojskowej to przedsięwzięcie znacznie szersze niż sama infrastruktura militarna. Obejmuje również mieszkalnictwo, edukację, transport i usługi publiczne. BGK dysponuje około 20 instrumentami finansowymi wspierającymi różne obszary rozwoju, od nauki po drogi i budownictwo mieszkaniowe. Przykładowo Krajowy Fundusz Drogowy może finansować inwestycje infrastrukturalne, a Fundusz Dopłat wspiera realizację polityki mieszkaniowej. Ewentualne wykorzystanie tych instrumentów zależałoby jednak od decyzji właściwych organów oraz spełnienia warunków prawnych przewidzianych dla każdego z nich.
Czyli rząd mógłby z nich skorzystać, tworząc specustawę bazową, choć czeka jeszcze na decyzję Waszyngtonu?
Nie przesądzałabym ani formuły prawnej, ani sposobu finansowania takiego przedsięwzięcia. Mamy trzy istotne atuty: doświadczenie w realizacji dużych przedsięwzięć publicznych, rozbudowaną infrastrukturę instytucjonalną oraz zdolność do sprawnego uruchamiania finansowania. Chcę jednak bardzo wyraźnie podkreślić, że nie dysponuję żadnymi informacjami o konkretnych planach w tej sprawie i nie zamierzam uprzedzać decyzji. BGK dysponuje jednak potencjałem, który mógłby zostać wykorzystany, jeżeli rząd podjąłby taką decyzję. Jeżeli zapadnie taka decyzja, będzie to dla nas zaszczyt i ważne zadanie, do którego podejdziemy z pełną odpowiedzialnością.
Jak patrzy pani na kurs dolara? Tuż po wyborach w USA nieco spadł, gdy rozmawiamy; mamy sytuację odwrotną – kurs oscyluje w okolicach 4 zł, a to największa aprecjacja dolara od kilkudziesięciu tygodni.
Rynki finansowe mają własną dynamikę, a zmienność kursów walutowych jest ich naturalną cechą. Dla części instytucji finansowych stanowi wręcz źródło możliwości inwestycyjnych. Rzeczywiście w ostatnim czasie obserwujemy podwyższoną zmienność notowań dolara. Kluczowe projekty inwestycyjne, które finansujemy, uwzględniają jednak mechanizmy ograniczające ryzyko walutowe. Każdy doświadczony dyrektor finansowy wie, że przy wieloletnich inwestycjach trzeba to ryzyko odpowiednio wycenić i zabezpieczyć. Najgorszą reakcją byłaby panika wywołana krótkoterminowymi wahaniami. Niewykluczone, że wraz z ustąpieniem pierwszych emocji rynek powróci do większej stabilności. Amerykańskie przedsiębiorstwa ubiegają się o kontrakty w Polsce nie tylko w obronności, lecz także w energetyce, nowych technologiach i centrach danych. Mówimy o inwestycjach realizowanych przez wiele lat, podczas których kurs walutowy zmieni się wielokrotnie. Jego chwilowe wahania nie podważają więc ekonomicznego sensu długoterminowej współpracy.
A co ze zobowiązaniami Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, które są w obcych walutach?
Fundusz posiada zobowiązania walutowe zarówno z tytułu kredytów i emisji obligacji, jak i płatności wynikających z zawartych kontraktów. Dlatego opracowaliśmy kompleksową strategię zarządzania zobowiązaniami dłużnymi funduszy, określającą cele i zasady zarządzania zadłużeniem. Wdrożyliśmy również Politykę zarządzania ryzykiem rynkowym Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych. To jedyny obsługiwany przez nas fundusz, w którym przepisy umożliwiają zabezpieczanie ryzyka walutowego za pomocą instrumentów pochodnych. Ze względu na skalę i charakter zobowiązań ekspozycja na zmiany kursów jest tutaj szczególnie istotna. Trzeba jednak pamiętać, że instrumenty zabezpieczające, choć stabilizują koszty, same mogą generować dodatkowe obciążenia. Dlatego podchodzimy do nich rozważnie. Pierwsze transakcje zabezpieczające zostały już zawarte. Na bieżąco analizujemy sytuację rynkową i dbamy o przewidywalność kosztów obsługi zadłużenia, tak aby nie ograniczały zdolności funduszu do realizacji ustawowych zadań. Nie widzę zatem powodów, by obawiać się, że krótkoterminowe wahania kursowe istotnie zakłócą realizację płatności z obsługiwanych przez nas funduszy.
Coraz więcej polskich firm interesuje się eksportem do Stanów i tworzeniem tam oddziałów produkcyjnych. Nie przeszkadza im agresywna polityka celna USA wobec Unii Europejskiej?
Dla części przedsiębiorstw odpowiedzią na bariery handlowe i wymagania amerykańskiego rynku jest uruchomienie produkcji bezpośrednio w Stanach Zjednoczonych. Polska firma buduje tam fabrykę, rozwija działalność, a my jako bank rozwoju, wspólnie z KUKE, zapewniamy odpowiednie instrumenty finansowania. Jednocześnie przedsiębiorstwo zachowuje swoją bazę w Polsce i umacnia międzynarodową pozycję. Jeszcze niedawno takie przedsięwzięcia wydawały się trudne do realizacji. Dziś mamy już za sobą kilka transakcji na rynku amerykańskim, choć o nieco innym charakterze. W przypadku inwestycji zagranicznych, obok gwarancji KUKE, naszego kluczowego partnera, możemy korzystać także z oferty amerykańskiego EximBanku, zainteresowanego przyciąganiem zagranicznego kapitału do USA. Połączenie tych instrumentów pozwala tworzyć bardzo atrakcyjne rozwiązania finansowe dla polskich inwestorów.
Czy w tym obszarze – wspierania ekspansji polskich firm – rywalizujecie trochę z PFR, czy raczej się uzupełniacie?
Zdecydowanie się uzupełniamy. BGK zapewnia przede wszystkim finansowanie dłużne, natomiast PFR może angażować kapitał właścicielski. To dwa różne, ale doskonale komplementarne instrumenty. Właśnie na tej zasadzie opiera się promowana przez nas koncepcja Team Poland, a w szerszym wymiarze również Team Europe. Przedsiębiorca może otrzymać od BGK finansowanie oparte na gwarancjach eksportowych KUKE, a PFR, kierowany przez prezesa Mikołaja Raczyńskiego, może wnieść kapitał, jeśli wymaga tego struktura projektu i pozwalają na to wyniki analizy inwestycyjnej. Takie przedsięwzięcia realizujemy zarówno dwustronnie, jak i w konsorcjach. Dzięki temu środki publiczne uruchamiają znacznie większy kapitał, również prywatny. To model, który pokazuje, jak skutecznie polskie instytucje rozwoju mogą wspólnie wspierać ekspansję przedsiębiorstw.
Instytucji z kapitałem do inwestowania jest więcej.
Nie konkurujemy o tych samych klientów, ponieważ działamy w różnych segmentach rynku i dysponujemy odmiennymi instrumentami. Jeżeli przedsiębiorca wyrazi zgodę, możemy przekazać informacje o jego projekcie innej instytucji, która będzie w stanie zapewnić odpowiednie wsparcie. Zarządy naszych instytucji regularnie rozmawiają o strategicznych przedsięwzięciach, oczywiście w granicach obowiązującego prawa. Team Poland oznacza współpracę i wykorzystanie wspólnego potencjału, a nie wewnętrzną konkurencję.
Stopa inwestycji w Polsce od dawna oscyluje wokół 17 proc. PKB, a średnia unijna to ponad 21 proc. Dlaczego to wciąż nasza pięta achillesowa i jak ten temat "rozbujać"?
O niskiej stopie inwestycji dyskutujemy od lat, szukając sposobów na przełamanie tej tendencji. Mam jednak wrażenie, że właśnie zaczynamy obserwować oczekiwane przyspieszenie. Rośnie akcja kredytowa, co jest jednym z sygnałów ożywienia aktywności inwestycyjnej przedsiębiorstw. Widzę dwa istotne mechanizmy. Pierwszym jest łączenie kapitału publicznego i prywatnego, które umożliwia realizację projektów trudnych do sfinansowania wyłącznie na zasadach rynkowych. Drugim jest zwiększanie udziału polskich przedsiębiorstw w realizacji dużych kontraktów i związanych z nimi łańcuchach dostaw. To tworzy dla nich realną motywację do zwiększania mocy produkcyjnych i podejmowania nowych inwestycji.
Może pani podać przykłady?
Bardzo dobrym przykładem są inwestycje w sieci energetyczne. Polska otrzymała znaczące środki z KPO, a BGK odpowiadał za dystrybucję większości części pożyczkowej programu. Dzięki temu możliwe stało się finansowanie wieloletnich, ekonomicznie uzasadnionych przedsięwzięć na wyjątkowo korzystnych warunkach. Kapitał publiczny, w tym przypadku europejski, skutecznie mobilizuje kapitał prywatny. Potrzeby modernizacji sieci przesyłowych i dystrybucyjnych są ogromne. To fundament transformacji energetycznej, bez którego nie wykorzystamy w pełni potencjału energetyki słonecznej i wiatrowej.
Wnioski operatorów opiewały na blisko 170 mld zł. Udzieliliśmy blisko 61 mld zł pożyczek z dwudziestoletnim okresem finansowania. Pozwoliło to pozyskać dodatkowe środki z instytucji komercyjnych i obniżyć średni ważony koszt kapitału. Finansowanie z KPO było oprocentowane na poziomie 0 proc. Co szczególnie ważne, według danych przedsiębiorstw i analiz BGK nawet od 85 do 90 proc. wartości tych inwestycji może przypadać na local content. Oznacza to ogromny impuls dla polskich dostawców i wykonawców. Firmy inwestują w rozwój kompetencji, a zdobyte doświadczenie mogą następnie eksportować do innych państw regionu, które stoją przed podobnymi wyzwaniami.
Dotychczas wiele prywatnych projektów energetycznych nie uzyskiwało finansowania, ponieważ brakowało możliwości przyłączenia do sieci lub odpowiedniej efektywności ekonomicznej. Rozbudowując infrastrukturę, usuwamy te bariery. W ten sposób jedna inwestycja publiczna uruchamia kolejne przedsięwzięcia prywatne. Podobny mechanizm obserwowaliśmy w morskiej energetyce wiatrowej. Początkowo zakładano, że pozyskanie kapitału na farmy offshore będzie bardzo trudne. Mieliśmy podpisaną umowę na 21,1 mld zł z KPO. Ostatecznie jednak rynek prywatny wykazał znacznie większą gotowość do finansowania tych projektów. Wykorzystaliśmy około 10 mld zł, a z pozostałej części Polska mogła odpowiednio wcześnie zrezygnować, ograniczając potrzebę zaciągania pożyczek w Komisji Europejskiej. To znakomity przykład działania dźwigni finansowej.
Czy można się spodziewać szybkiego efektu w statystykach?
Nie należy oczekiwać, że w krótkim czasie osiągniemy średnią unijną. Już pierwotne prognozy Komisji Europejskiej wskazywały, że wpływ KPO na inwestycje i wzrost gospodarczy będzie relatywnie niewielki w pierwszych latach, a jego największe efekty pojawią się po 2026 r. i będą widoczne aż do 2030 r. Dysponowaliśmy instrumentami dłużnymi o wartości blisko 120 mld zł. Wszystkie umowy, które powinny być zawarte do 31 sierpnia 2026 r., zostały podpisane, co potwierdza ogromne zainteresowanie odbiorców. Nie oznacza to jednak, że wszystkie środki zostały już wypłacone. Ich uruchamianie będzie następowało stopniowo, napędzając inwestycje w kolejnych latach. Według harmonogramu skumulowana wartość uruchomionego finansowania wyniesie 23,6 mld zł w 2026 r., 41,1 mld zł w 2027 r., 58,1 mld zł w 2028 r., 76 mld zł w 2029 r. i około 99 mld zł w 2030 r. To pokazuje, że środki z KPO będą pracowały na rzecz polskiej gospodarki jeszcze przez wiele lat, pełniąc funkcję istotnego koła zamachowego inwestycji.
Czy może to być poduszka bezpieczeństwa przy przejściu z jednej siedmiolatki unijnej na lata 2021–2027 w kolejną na lata 2028–2034? W 2016 r. mieliśmy potężną lukę finansową, bo nowa perspektywa UE się opóźniła. Teraz KPO formalnie się kończy, ale jednak dalej pracuje.
Tu warto zwrócić uwagę również na drugi istotny instrument, czyli SAFE. Bardzo pozytywnie przyjęliśmy informację o podpisaniu umów o wartości 120 mld zł związanych z rozwojem potencjału obronnego i przemysłowego Polski. Trzeba pamiętać, że środki wynikające z tych kontraktów będą trafiały do gospodarki stopniowo, wraz z realizacją zamówień. Polska otrzymała już zaliczkę w wysokości 15 proc. wartości pożyczki. Pod koniec maja na nasz rachunek wpłynęło około 6,6 mld euro. To kapitał, który może uruchomić kolejne inwestycje i wzmocnić aktywność przedsiębiorstw w następnych latach.
Jak to przekłada się na polskie firmy?
Przede wszystkim kontrakty zapewniają przedsiębiorcom przewidywalność przychodów. Jeżeli firma spełni wymagania techniczne Agencji Uzbrojenia i dostarczy zamówiony sprzęt w terminie, najpóźniej do 2030 r., ma zagwarantowane finansowanie. Z perspektywy banku taki kontrakt istotnie zwiększa jej wiarygodność kredytową. Mówiąc językiem finansistów, projekt staje się bankowalny. Ustawa o obronie Ojczyzny dopuszcza zaliczki do 33 proc. wartości zamówienia, przy czym ich wysokość zależy od konkretnej umowy.
Przedsiębiorstwa, których kontrakty przewidują takie rozwiązanie, mogą wykorzystać otrzymane środki jako podstawę do pozyskania dodatkowego finansowania bankowego. Co ciekawe, nie wszystkie firmy kierują się do BGK. Coraz więcej banków komercyjnych aktywnie zabiega o klientów z sektora obronnego. Długoterminowy kontrakt z wiarygodnym zamawiającym stanowi dla nich istotne zabezpieczenie finansowania. To zjawisko, którego skala może pozytywnie zaskoczyć. Nawet istniejące zakłady, aby zwiększyć produkcję, muszą rozbudowywać fabryki, stawiać nowe hale i kupować maszyny. W ten sposób zamówienia obronne stają się impulsem inwestycyjnym dla całej gospodarki.
Kiedy firmy będą inwestować?
Wtedy, gdy zobaczą perspektywę wykraczającą poza najbliższe kilka lat. Każdy przedsiębiorca zada sobie pytanie: zrealizuję jeden lub dwa kontrakty do 2030 r., ale co dalej? Dlatego tak istotne jest stworzenie trwałych możliwości eksportowych. Minister Andrzej Domański wielokrotnie podkreśla potrzebę budowy instrumentów wspierających eksport polskiego przemysłu obronnego. Chodzi o to, aby przedsiębiorstwa, które dziś produkują na potrzeby naszej armii, w kolejnych latach uczestniczyły we wspólnych zamówieniach realizowanych w ramach SAFE, a następnie skutecznie konkurowały na rynkach zagranicznych. Firma podejmie poważną decyzję inwestycyjną, jeśli będzie miała perspektywę dłuższą niż trzy czy pięć lat. Pierwsze sygnały przyspieszenia już widać. Według danych NBP i GUS nakłady brutto na środki trwałe wzrosły w 2025 r. o 4,4 proc., a prognozy na 2026 r. wskazują na wzrost o 7,2 proc.
Co jeszcze może pomóc?
Kapitał własny, czyli equity. Wiele przedsiębiorstw potrzebuje go, aby móc pozyskać finansowanie dłużne na odpowiednią skalę. Silniejsza baza kapitałowa zwiększa zdolność firmy do zaciągania kredytów i realizacji większych projektów. Dlatego tak ważna jest rola funduszy inwestycyjnych, których zadaniem powinno być wzmacnianie konkurencyjności polskich przedsiębiorstw i inwestowanie w krajową oraz europejską gospodarkę. Kapitał własny ma także znaczenie przy tworzeniu spółek joint venture. Amerykańskie przedsiębiorstwa, które chcą wprowadzać do Polski nowe technologie, oczekują od lokalnych partnerów odpowiedniego wkładu kapitałowego. Trzecim istotnym czynnikiem pozostaje koszt energii. Jego wysokość może decydować o opłacalności wielu inwestycji przemysłowych.
To potężny problem, gdy za energię płacimy więcej niż np. Niemcy.
Porównując ceny energii w poszczególnych krajach, trzeba uwzględniać strukturę odbiorców, podatki, system ulg i okres analizy. Najważniejsze jest jednak stworzenie przedsiębiorcom wiarygodnej perspektywy obniżania kosztów energii, a to wymaga czasu i konsekwentnych inwestycji. Na północy Polski będzie rosła produkcja energii z nowych źródeł. Dzięki rozbudowie sieci przesyłowych będzie można efektywnie dostarczać ją również do południowych regionów kraju. Już dziś obserwujemy tam rosnącą aktywność inwestycyjną. Rozwój źródeł wytwórczych, sieci i magazynów energii powinien zwiększać jej dostępność oraz ograniczać ryzyko cenowe. Jednocześnie państwo i instytucje rozwoju powinny angażować się przede wszystkim tam, gdzie kapitał prywatny nie jest w stanie samodzielnie sfinansować przedsięwzięcia. Kiedy rynek przejmuje tę rolę, nasze zaangażowanie powinno maleć. Tak stało się w przypadku offshore. Możemy nadal uczestniczyć w konsorcjach finansujących takie projekty, ale nie musimy być ich liderem. Nie taka jest rola banku rozwoju.
Spodziewa się pani większej ekspansji w kierunku afrykańskim? Zwykle mówimy o Ameryce, Azji, Europie, a Afryka wydaje się nieoczywista i chyba niedoceniana.
Jednym z pozytywnych zaskoczeń mojej pracy w BGK jest właśnie skala aktywności polskich przedsiębiorców w Afryce. Choć cały kontynent odpowiada obecnie za zaledwie około 1 proc. polskiego eksportu, zainteresowanie tym kierunkiem systematycznie rośnie. Kiedy rok temu zorganizowaliśmy konferencję poświęconą rynkom afrykańskim, uczestniczyło w niej 300 osób. Oczywiście nie jest to rynek łatwy. Poszczególne państwa mają odmienną specyfikę gospodarczą i instytucjonalną. Niektóre podlegają ograniczeniom dotyczącym zadłużenia wynikającym z programów Międzynarodowego Funduszu Walutowego, a procesy decyzyjne bywają długotrwałe.
Polska ma jednak istotny atut. Nie jesteśmy obciążeni kolonialną przeszłością, co w wielu relacjach gospodarczych sprzyja budowaniu zaufania. Dla części partnerów afrykańskich stanowimy interesującą alternatywę wobec tradycyjnych potęg gospodarczych, w tym Chin czy Stanów Zjednoczonych. Tamtejsze rynki poszukują nowoczesnych, skalowalnych rozwiązań o wysokiej wartości dodanej, a polskie firmy mają wiele do zaoferowania. Coraz częściej finansujemy przedsięwzięcia, w których występują one jako główni wykonawcy lub podwykonawcy, również przy dużych projektach infrastrukturalnych.
To jednocześnie kierunek ryzykowny.
Oczywiście, dlatego kluczowe znaczenie mają odpowiednie mechanizmy gwarancyjne. W ramach europejskiej polityki rozwojowej skutecznie ubiegaliśmy się o środki przeznaczone na projekty w Afryce Subsaharyjskiej, szczególnie w obszarach cyberbezpieczeństwa i cyfryzacji. To dziedziny, w których polskie przedsiębiorstwa dysponują bardzo dobrymi kompetencjami. W ramach realizowanego programu rządowego mamy do dyspozycji wielomiliardowe limity finansowania. Wspólnie z KUKE wspieramy kontrakty z udziałem polskich przedsiębiorstw na rynkach afrykańskich. Nasza zasada jest przy tym jednoznaczna: niezależnie od kraju nie finansujemy przedsięwzięć pozbawionych polskiego komponentu gospodarczego.
Jest pani teraz na azjatyckim roadshow. Jak tamtejsi partnerzy postrzegają pozycję Polski – geopolityczną i wewnętrzną? Mamy ostatnio sporo wstrząsów: sprawa Trybunału, sprawa NBP, potężny konflikt rządu z prezydentem, agencje ratingowe to odnotowują. Co pani od nich słyszy? Co ich interesuje, a co wbrew pozorom – nie?
Nie jestem politykiem. Rozmawiam z inwestorami i mogę powiedzieć, jakie kwestie faktycznie pojawiają się podczas tych spotkań. Przede wszystkim interesują ich oceny agencji ratingowych, kondycja finansów publicznych oraz perspektywy polskiej gospodarki. Pytają również o ostatnią zmianę perspektywy ratingowej przez S&P i przyczyny wysokiego deficytu. Wyjaśniam, że jednym z kluczowych czynników jest znaczący wzrost wydatków na obronność, wynikający z bezprecedensowej sytuacji bezpieczeństwa w naszym regionie. Inwestorzy przyjmują te argumenty ze zrozumieniem. Postrzegają Polskę jako jednego z liderów wzmacniania europejskiego bezpieczeństwa i rozumieją, że związane z tym nakłady są konieczne. Oceniają je w szerszym kontekście geopolitycznym i gospodarczym.
Pytają o samą obronność?
Interesuje ich przede wszystkim przyszła skala wydatków obronnych w relacji do PKB. Pytają, czy należy oczekiwać dalszego wzrostu nakładów, również pod wpływem presji ze strony Stanów Zjednoczonych lub Unii Europejskiej. Odpowiadam, że zgodnie z obecnymi prognozami szczyt wydatków obronnych w relacji do PKB mamy już za sobą. W przyszłym roku, według założeń budżetowych, przeznaczymy na ten cel 4,5 proc. PKB, co nadal plasuje Polskę wśród liderów NATO. Musieliśmy w stosunkowo krótkim czasie przeprowadzić największą falę zakupów uzbrojenia, ponieważ wymagała tego sytuacja bezpieczeństwa. Była to świadoma odpowiedź na realne zagrożenia.
A o kwestie wewnętrzne?
Podczas obecnego roadshow kwestie polityki wewnętrznej nie były przedmiotem pytań inwestorów. Inwestorzy koncentrują się przede wszystkim na ryzyku geopolitycznym i odporności naszej gospodarki na potencjalne wstrząsy. W odpowiedzi pokazujemy skalę inwestycji w bezpieczeństwo, dywersyfikację źródeł energii, rozwój infrastruktury oraz dostępne mechanizmy finansowania w sytuacjach kryzysowych. To konkretne działania, które wzmacniają stabilność gospodarczą Polski i jej wiarygodność w oczach międzynarodowego kapitału.
A o co pyta sam BGK?
Przede wszystkim o naszą rolę w finansowaniu obronności. Duże zainteresowanie budzi model działania BGK, który pozwala wykorzystywać zarówno własny bilans, jak i środki budżetowe oraz europejskie. Inwestorzy pozytywnie oceniają tę elastyczność, choć oczywiście rozumieją, że wybór źródła finansowania musi uwzględniać jego koszt. Przez długi czas zakładano, że znaczna część wydatków obronnych będzie finansowana za pośrednictwem rynku kapitałowego. Dziś widać, że dzięki instrumentowi SAFE oraz współpracy finansowej ze Stanami Zjednoczonymi potrafimy skutecznie dywersyfikować źródła kapitału. To zwiększa bezpieczeństwo finansowania wieloletnich programów modernizacyjnych.
A co ich interesuje poza tym?
Najczęściej powracają pytania o inflację, sytuację na rynku pracy, poziom długu publicznego oraz tempo ograniczania deficytu sektora finansów publicznych. Inwestorzy chcą rozumieć nie tylko same prognozy, ale przede wszystkim mechanizmy, które mają umożliwić ich realizację. Przedstawiamy więc oficjalną ścieżkę fiskalną oraz planowane działania po stronie dochodów i wydatków. Dla międzynarodowych inwestorów kluczowa jest wiarygodność założeń, spójność dokumentów strategicznych i zdolność państwa do konsekwentnego wykonywania przyjętego planu.
Rozumiem, że chodzi o strategię zarządzania długiem i przewidziane tam dostosowanie fiskalne. W latach 2028–2030 jest ono przewidziane na ponad 100 mld zł. Z jednej strony dobrze, że pokazujemy, iż chcemy ścinać deficyt, ale czy tak radykalne dostosowanie nie odstraszy inwestorów?
Ministerstwo Finansów podejmuje działania zarówno po stronie dochodowej, jak i wydatkowej. To nie polega na drastycznym cięciu wydatków, które mogłoby mieć negatywny wydźwięk dla inwestora. W rozmowach z nami inwestorzy pozytywnie przyjmują to, że rząd przedstawia strategię i podejmuje działania zmierzające do stopniowego ograniczania deficytu, zarówno po stronie dochodowej, jak i wydatkowej. W krótkim czasie mieliśmy dwa duże wyzwania: wydatki obronne i szybką transformację energetyczną. Wszyscy wiedzą, że musieliśmy uniezależnić się od Rosji i na tyle, na ile to możliwe, ustabilizować ceny energii. Te argumenty do inwestorów trafiają. Gdy zestawimy je z kwotami, które inwestujemy chociażby z KPO i w ramach gwarancji, widać, że to nie jest działanie krótkookresowe, które za chwilę się zniweczy. To strategia, która obejmuje nie tylko działania po stronie wydatków i ich racjonalizacji, lecz także inwestycje wspierające wzrost gospodarczy, a w konsekwencji również zwiększające potencjał dochodowy państwa.